Avrupa'nın müzelerden tarihi kentlere, saraylardan sanat galerilerine kadar uzanan zengin kültürel mirası, dijital teknolojilerin sunduğu imkanlarla daha erişilebilir ve etkileşimli hale getiriliyor.
Avrupa Birliği tarafından finanse edilen CULTURATI projesi, ziyaretçilerin kültürel mekanları daha anlamlı ve kişiselleştirilmiş şekilde deneyimleyebilmesi amacıyla geliştirildi. Proje kapsamında yapay zeka, mobil ve bulut teknolojileri ile sensörler bir araya getirilerek ziyaretçilere özel rotalar, yerel hikayeler ve interaktif oyunlar sunuluyor.
Bilkent Üniversitesi Turizm ve Otel İşletmeciliği Bölümü araştırmacısı Eda Gürel'in öncülüğünde şekillenen proje, kültürel mekanlarda ziyaretçilerin karşılaştığı bilgi yoğunluğu ve yönlendirme sorunlarına çözüm getirmeyi hedefliyor.
6 ülkeden 14 ortak bir araya geldi
CULTURATI, 6 ülkeden 14 ortak kuruluşun iş birliğiyle geliştirildi. Projede müzeler, üniversiteler, küçük ve orta ölçekli işletmeler, kamu kurumları, sivil toplum kuruluşları ve kültür kuruluşları yer aldı.
Platformun ziyaretçilere yönelik uygulaması, kültürel alanlarda kişiye özel keşif rotaları oluştururken mekanların ve sergilenen eserlerin tarihine ilişkin yerel bilgiler de sunuyor. Etkileşimli oyunlar ise ziyaretçilerin çevreyi daha aktif şekilde keşfetmesini amaçlıyor.
Türkiye'den iki önemli merkez test noktası oldu
Platformun prototipleri farklı ülkelerdeki pilot alanlarda geliştirildi ve test edildi.
İngiltere'deki Blenheim Palace, Türkiye'deki Ankara Kalesi ve İstanbul Rahmi M. Koç Müzesi, Finlandiya'daki Porvoo ile İtalya'daki Ascoli Satriano projenin test noktaları arasında yer aldı.
Proje sürecinde kullanıcı geri bildirimleri, anketler, görüşmeler ve gerçek ortamda yapılan testlerle sistemin farklı versiyonları geliştirildi.
100'den fazla üretici, 16 binin üzerinde içerik
CULTURATI'nin dikkat çeken yönlerinden biri de kültürel içeriklerin yalnızca otomatik sistemler tarafından oluşturulmaması oldu.
Projeye 100'den fazla içerik üreticisi katkı sağlarken, müzeler ve kültürel miras alanlarına ilişkin 16 binden fazla sesli, görsel ve yazılı içerik platforma eklendi.
Katılımcı yaklaşım sayesinde bazı müze ve kültür kurumlarının kendi koleksiyonlarını, mekanlarını ve yerel kimliklerini daha önce fark edilmemiş yönleriyle yeniden değerlendirmeye başladığı belirtildi.
Pandemi deneyimi dijital dönüşümü hızlandırdı
COVID-19 salgını sırasında müze ve kültürel alanların uzun süre kapalı kalması, kültür sektörünün krizlere karşı daha dayanıklı ve esnek bir yapıya ihtiyaç duyduğunu ortaya koydu.
CULTURATI projesi de dijital teknolojilerin, olağanüstü dönemlerde kültür kurumları ile ziyaretçiler arasındaki etkileşimin sürdürülmesine katkı sağlayabileceğini ortaya koyuyor.
Platform sayesinde ziyaretçilere esnek, etkileşimli ve kişiselleştirilmiş dijital deneyimler sunulması hedefleniyor.
Yapay zekada etik ve insan odaklı yaklaşım
Projenin öne çıkan unsurlarından biri ise yapay zekanın kültürel miras alanında etik ve insan odaklı kullanımı oldu.
CULTURATI ekibi, yapay zekanın yalnızca otomatik içerik üretmesi yerine doğru, anlamlı ve kültürel açıdan hassas bilgiler sunmasına önem verdi. Pilot alanlarla yürütülen çalışmalar ve bağımsız etik danışmanının katkılarıyla yapay zekanın kültürel miras üzerindeki etkileri de değerlendirildi.
Platformun yaygınlaştırılması hedefleniyor
CULTURATI ekibi, projenin ardından platformun ticarileştirilmesi ve sürdürülebilirliği üzerinde çalışıyor.
Platformun kaynak kodunun çevrim içi olarak erişime açıldığı belirtilirken, böylece farklı kültür kurumlarının kendi ihtiyaçlarına uygun yerelleştirilmiş sistemler geliştirebilmesinin önü açıldı.
Projenin nihai hedefi ise teknolojinin Avrupa ve diğer bölgelerdeki müzeler, kültürel miras alanları ve turizm destinasyonlarında daha yaygın kullanılmasını sağlamak.
