European Environment Agency Raporu: Kirlilik Ruh Sağlığını Etkiliyor
03 Mart 2026 tarihli yeni bir brifinge göre, hava kirliliği, gürültü ve kimyasal maruziyet ile depresyon, anksiyete ve diğer ruh sağlığı sorunları arasında önemli bir ilişki bulunuyor.
Kirlilik ve Ruh Sağlığı Arasındaki Bağ
“Pollution and mental health: current scientific evidence” başlıklı çalışmada, kirliliğe maruz kalmanın ruh sağlığı üzerindeki etkilerine ilişkin bilimsel bulgular değerlendirildi. Nedensellik konusunda daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulsa da, mevcut veriler güçlü bir korelasyona işaret ediyor.
Avrupa’da son 25 yılda ruh sağlığı bozukluklarında artış yaşandığı belirtilirken, 2023 yılı itibarıyla ruh sağlığı sorunları AB’de hastalık yükü açısından altıncı sırada yer aldı ve sekizinci en yaygın ölüm nedeni olarak kaydedildi.
Hava Kirliliği
Brifinge göre:
Gelişim dönemlerinde (anne karnı, çocukluk ve erken ergenlik) hava kirliliğine maruz kalmak beyin yapısında değişimlerle ilişkilendiriliyor.
Uzun süreli ince partikül madde (PM2.5) ve azot dioksit (NO2) maruziyeti depresyon riskini artırabiliyor.
Kısa süreli yüksek maruziyetler şizofreni belirtilerini kötüleştirebiliyor.
Çevresel Gürültü
Yol trafiği gürültüsündeki artış depresyon riskinde %3, anksiyete riskinde %2 artışla ilişkilendiriliyor.
Demiryolu gürültüsünde her 10 dB artış intihar oranlarında %2,2 artışla bağlantılı.
Uçak gürültüsünde 10 dB artış depresyon riskini %12 yükseltebiliyor.
Kimyasal Maruziyet
Kurşun (Pb) maruziyeti depresyon ve şizofreni ile ilişkilendiriliyor.
Pasif içicilik depresyon ve şizofreni riskini artırabiliyor.
Gebelikte bisfenol A (BPA) maruziyeti çocukluk döneminde depresyon ve anksiyete ile bağlantılı bulunuyor.
Çözüm Önerileri
Rapor, European Union’un Sıfır Kirlilik Eylem Planı hedeflerinin tam uygulanmasının önemini vurguluyor.
Ayrıca “One Health” yaklaşımına dikkat çekilerek insan, hayvan ve çevre sağlığının birbirine bağlı olduğu hatırlatılıyor. Doğa temelli çözümler (yeşil alanlara erişim, bahçecilik, orman terapisi, su temelli aktiviteler) ruh sağlığı üzerinde olumlu etkiler sağlayabiliyor.
Uzmanlara göre kirliliğin azaltılması ve doğaya erişimin artırılması, Avrupa genelinde milyonlarca kişinin ruhsal iyilik halini iyileştirebilir.
