European Environment Agency: AB’de Hava Kalitesi İyileşiyor Ancak 180 Binden Fazla Ölüm Hâlâ Kirliliğe Bağlı
Avrupa’da hava kalitesi son yıllarda iyileşme gösterse de hava kirliliği hâlâ ciddi bir halk sağlığı sorunu olmaya devam ediyor. Avrupa Çevre Ajansı’nın (EEA) yayımladığı 2025 tarihli sağlık etki değerlendirmesine göre, 2023 yılında Avrupa Birliği’nde 180 binden fazla ölüm ince partikül madde (PM2.5) maruziyetine bağlandı.
2005’e Göre %57 Azalış
EEA raporuna göre, PM2.5’e bağlı erken ölümler 2005-2023 döneminde yüzde 57 oranında azaldı. Bu gelişme, AB’nin sıfır kirlilik eylem planı kapsamında belirlenen yüzde 55’lik azaltım hedefinin 2023 itibarıyla aşıldığını gösteriyor.
Buna rağmen Avrupa şehirlerinde yaşayanların yüzde 95’i, World Health Organization tarafından tavsiye edilen sınırların üzerinde hava kirliliğine maruz kalıyor.
2023’te Önlenebilecek Ölümler
EEA tahminlerine göre, hava kirliliği WHO rehber değerlerine düşürülebilseydi 2023 yılında:
182 bin ölüm PM2.5
63 bin ölüm ozon (O3)
34 bin ölüm azot dioksit (NO2)
maruziyetine bağlı olarak önlenebilirdi.
Doğu ve Güneydoğu Avrupa ülkeleri, yüksek kirlilik seviyeleri nedeniyle en ağır sağlık etkileriyle karşı karşıya bulunuyor.
Sadece Erken Ölümler Değil
Hava kirliliği yalnızca erken ölümlere yol açmıyor; astım, iskemik kalp hastalığı ve akciğer kanseri gibi birçok hastalığı tetikliyor veya ağırlaştırıyor. Yeni bulgular, hava kirliliğinin demans riskini de artırabileceğine işaret ediyor.
Yeni AB Kuralları Yürürlükte
Geçen yıl yürürlüğe giren revize edilmiş ortam hava kalitesi direktifi, AB standartlarını WHO önerilerine daha da yaklaştırdı. Buna rağmen hava kirliliği, Avrupalılar için en büyük çevresel sağlık riski olmayı sürdürüyor. Gürültü, kimyasallar ve iklim değişikliğine bağlı sıcak hava dalgaları da diğer önemli risk faktörleri arasında yer alıyor.
Raporda, Türkiye’nin PM2.5 hesaplamalarına dahil edilmediği, bunun nedeninin yeterli arka plan ölçüm istasyonu verisinin bulunmaması olduğu belirtildi.
Değerlendirme, 1-2 Aralık tarihlerinde Almanya’nın Bonn kentinde düzenlenen AB Temiz Hava Forumu ile eş zamanlı olarak yayımlandı.
