İngiltere Çevre Ajansı (EA), Cefas ve Galler Doğal Kaynaklar Kurumu tarafından yayımlanan yeni rapora göre, İngiltere nehirlerindeki somon stokları veri tutulmaya başlandığından bu yana en düşük seviyeye geriledi.
Yayımlanan 2025 Atlas Somonu Stok Değerlendirmesi, ülkedeki ana somon nehirlerinin %95'inde popülasyonun sürdürülebilir seviyenin altına düştüğünü ortaya koydu. Geçen yıl %88 olan bu oranın tarihi bir zirveye ulaşması, türün geleceği üzerindeki tehdidin boyutunu gözler önüne serdi.
Her 100 Somondan Sadece 1-2'si Geri Dönüyor
Raporda paylaşılan verilere göre, geçmişte denize göç eden her 100 genç somondan 15 ila 20'si yetişkin olarak nehirlerine geri dönerken, günümüzde bu sayı 1 veya 2'ye kadar düşmüş durumda. Sorunun yalnızca İngiltere ile sınırlı kalmadığı, tüm Kuzey Atlas genelinde gözlemlendiği ve küresel deniz ekosistemlerindeki değişimlerden kaynaklandığı belirtiliyor.
Nehirlerdeki popülasyon kaybının temel sebepleri ise şu şekilde sıralandı:
Su miktarındaki azalma
Su kalitesindeki düşüş
Tahrip edilen nehir habitatları
2032 Yılına Kadar Kapsamlı Eylem Planı
Kuzey Atlas Somon Koruma Örgütü'ne (NASCO) sunulan taahhütler kapsamında Çevre Ajansı (EA), 2032 yılına kadar hayata geçireceği rehabilitasyon projelerini açıkladı:
Habitat ve Su Akışı: 2.282 hektarlık turbalık alan restore edilecek, baraj altı su akışları iyileştirilecek ve nehir kıyılarında suyu serin tutmak adına 648 hektarlık alanda ağaçlandırma yapılacak.
Göç Engellerinin Kaldırılması: Somonların yumurtlama alanlarına ulaşmasını engelleyen 105 baraj/bent temizlenecek veya iyileştirilecek; 252 farklı noktada habitat restorasyonu sağlanacak.
Kirlilikle Mücadele: Çiftlik ve atıksu arıtma tesislerinin denetimleri artırılacak, atıksu kirliliğini azaltmaya yönelik 800'den fazla proje fonlanacak.
Sıkı Takip: Su şirketlerinin ve diğer kullanıcıların nehir ekosistemine zarar verecek düzeyde su çekimleri yakından izlenecek.
"İyileşme Mümkün"
İyileşme süreçlerine dair açıklamalarda bulunan Çevre Ajansı İcra Kurulu Başkanı (CEO) Philip Duffy, tablonun ciddiyetine dikkat çekerken umut verici örnekleri de paylaştı:
"Rakamlar oldukça ürkütücü. Ancak Trent, Ouse ve Don nehirlerinde yürütülen hedef odaklı çalışmalar sayesinde somonların bu nehirle geri dönmeye başladığını gördük. Su kalitesini artırıp göç engellerini kaldırdığımızda iyileşmenin mümkün olduğunu biliyoruz; şimdi bu başarıyı ülke geneline yaymamız gerekiyor."
Çevre Ajansı, balık göçlerini kolaylaştırmak ve engelleri kaldırma sürecini hızlandırmak amacıyla yılın ilerleyen dönemlerinde yeni Nehir Havzası Yönetim Planlarını kamuoyuyla paylaşacak.
