Peynir Atıklarından Katma Değer Yaratmak: LIFE Projesiyle Atıksız Üretim Mümkün
Avrupa’da yılda yaklaşık 10 milyon ton peynir tüketiliyor; bu da kişi başına 20 kilograma denk geliyor. Ancak bu kadar yüksek üretim büyük miktarda atığı da beraberinde getiriyor. Peynir üretimi sırasında ortaya çıkan ve çevre için ciddi bir tehdit oluşturan yaklaşık 4 milyon ton peynir altı suyu (whey permeate), LIFE programı kapsamında geliştirilen Whey2LIFE projesiyle yeniden değerlendiriliyor.
İrlanda merkezli, 6 yıl süren ve 3,7 milyon avro bütçeli proje, bu atık maddeden değerli protein elde ederek hayvan yemi ve balık yemi üretiminde kullanılmasını sağladı. Ayrıca geri kalan atık suyu biyoenerjiye dönüştürerek karbon ayak izini düşürdü. Projede fermantasyon ve anaerobik sindirim sistemlerini birleştiren yenilikçi bir biyoyakıt rafinerisi kuruldu.
Proje koordinatörü Tom Nolan, “Doğrusal bir üretim zincirini döngüsel bir değer zincirine çevirmeye çalıştık. Atığı kaynak haline getirdik.” sözleriyle projenin felsefesini özetledi.
Whey2LIFE kapsamında whey permeate’in yüzde 100’ü değerlendiriliyor:
Maya biyokütlesine dönüştürülerek pahalı ve çevreye zararlı bitkisel proteinlerin yerine geçiyor.
Geriye kalan su ise anaerobik haznelere gönderilerek biyogaz üretimine katkı sağlıyor.
Sonuçlar umut verici: her yıl 14 bin ton atığın doğaya karışması önleniyor, 20 bin m³ atık su yeniden değerlendiriliyor ve 2,7 MW’lık biyoenerji üretiliyor. Bu da yılda yaklaşık 700 bin ton CO₂ tasarrufu anlamına geliyor.
Proje aynı zamanda AB’nin Döngüsel Ekonomi Eylem Planı, Su Çerçeve Direktifi ve Atık Yönetimi Hedefleri ile de doğrudan uyumlu. 2021’den bu yana LIFE Programı, gıda ve içecek sektöründeki verimliliği artırmak ve atığı azaltmak için 25 milyon avronun üzerinde yatırım yaptı.
