İstanbul'un Gizli Tarihi: 100 Yılı Aşkın Geçmişiyle Ulus Sefarad Mezarlığı (Menuhat Olamim)
İstanbul’un en köklü kültürel miraslarından biri olan ve günümüzde de gömü işlemlerinin devam ettiği Ulus Sefarad Mezarlığı, köklü geçmişi ve tarihi belgeleriyle Türk Yahudileri tarihinin en önemli simgelerinden biri olmaya devam ediyor. Ortaköy ilçesi sınırlarında, Adnan Saygun Caddesi üzerinde yer alan mezarlık, resmi kayıtlarda "Ebedi İstirahat Meydanı" anlamına gelen "Menuhat Olamim" adıyla anılıyor.
Osmanlı Döneminden Kalan Tapu Kayıtları
Tarihi kayıtlara göre, Anbarlıdere Caddesi Levend Çiftliği mevkiinde bulunan bu geniş mezarlık arsası, Osmanlı döneminde, 22 Temmuz 1335 (Rumi) tarihli tapu kaydı ile Galata-Beyoğlu-Kasımpaşa-Şişli Yahudi Sefarad Cemaati adına tescil edildi.
İstanbul Vilayetinin 3 Haziran 1917 (13 Şaban 1335) tarihli kararı ve ardından gelen 27 Nisan 1919 (27 Receb 1337) tarihli resmi irade ile bölgenin mezarlık olarak kullanılması kesinleşti.
1920 Tarihli Padişah Fermanı ve İnşa İzinleri
Galata ve Beyoğlu bölgelerinde yaşayan Yahudi toplumunun o dönemde hızla artan mezarlık ihtiyacına cevap verebilmek adına 17 Mart 1920 tarihinde özel bir ferman yayımlandı.
Dönemin ünlü tüccarlarından İsak Krespi adına kayıtlı 80 dönümlük arazinin mezarlık olarak kullanılmasına izin veren bu fermanla birlikte; alana bir ölü yıkama yeri (gasilhane) ve 27 metre uzunluğunda, 8,5 metre genişliğinde, 5 metre yüksekliğinde görkemli bir dua mahalli (sinagog/dua alanı) inşa edilmesinin önü açıldı. Fermanın gereğinin yapılması için dönemin İstanbul Valisi Emin Cemil Paşa ve Beyoğlu Mutasarrıfı Saddeddin Bey’e resmi talimatlar iletildi.
1921 Yılında Yürürlüğe Giren İç Tüzük
Mezarlığın düzenli idaresi ve korunması amacıyla Galata-Beyoğlu-Kasımpaşa-Şişli Yahudi Sefarad Cemaati tarafından 14 Haziran 1921 tarihinde kapsamlı bir iç tüzük hazırlandı. Bu tüzük, Hahambaşılık Merkez Komitesinin 2 Kasım 1921 tarihli resmi oturumunda onaylanarak yürürlüğe girdi ve mezarlığın yönetimsel yapısı asırlık bir güvenceye kavuşturulmuş oldu. Günümüzde de aktif olarak kullanılan mezarlık, İstanbul'un çok kültürlü ve zengin tarihi mozaiğinin en değerli parçalarından biri olarak korunuyor.
