Avrupa Birliği Konseyi, AB'de yasal kalma hakkı bulunmayan kişilerin geri dönüş süreçlerini düzenleyen yeni kurallara nihai onayı verdi. Düzenleme, üye ülkelere daha hızlı ve etkin geri dönüş mekanizmaları sağlarken, güvenlik riski oluşturan kişiler için daha sıkı tedbirler ve AB dışındaki ülkelerde "geri dönüş merkezleri" kurulmasına imkan tanıyor.
Avrupa Birliği Konseyi, AB'de yasal olarak kalma hakkı bulunmayan üçüncü ülke vatandaşlarının geri dönüşüne ilişkin yeni düzenlemeyi kabul etti. Yeni kuralların, önümüzdeki haftalarda yürürlüğe girmesi ve AB'nin Göç ve İltica Paktı'nın uygulanmasına katkı sağlaması bekleniyor.
Düzenleme kapsamında, AB'de kalma hakkı bulunmayan kişilere ilgili üye ülkeden ayrılma ve yetkililerle işbirliği yapma yükümlülüğü getiriliyor.
Yetkililerle işbirliği yükümlülüğünün yerine getirilmemesi halinde, ulusal mevzuata bağlı olarak bazı sosyal yardım ve ödeneklerin azaltılması, gönüllü dönüşü teşvik eden imkanların reddedilmesi, mali yaptırımlar veya bazı durumlarda cezai yaptırımlar uygulanabilecek.
Avrupa Geri Dönüş Emri oluşturulacak
Yeni sistem kapsamında Avrupa Geri Dönüş Emri (European Return Order) adı verilen ortak bir belge oluşturulacak.
Üye ülkeler, geri dönüş kararının temel unsurlarını bu belgeye işleyecek. Böylece bir üye ülkenin verdiği geri dönüş kararının başka bir üye ülke tarafından tanınması için gerekli bilgilerin paylaşılması amaçlanıyor.
Geri dönüş kararlarının karşılıklı tanınması ilk aşamada gönüllülük esasına dayanacak. Uygulama, düzenlemenin yürürlüğe girmesinden üç yıl sonra yeniden değerlendirilecek. Avrupa Komisyonu'nun bu aşamanın ardından karşılıklı tanımayı zorunlu hale getirecek yeni bir yasal teklif sunabilmesinin önü açılacak.
Güvenlik riski taşıyanlara daha sıkı tedbir
Düzenleme, güvenlik riski oluşturduğu değerlendirilen AB dışı ülke vatandaşları için özel önlemler de içeriyor.
Üye ülkeler, gerekçeli ve orantılı olması şartıyla bu kişiler hakkında süresiz giriş yasağı uygulayabilecek. Ayrıca güvenlik riski taşıdığı değerlendirilen kişilerin 24 aydan daha uzun süreyle gözaltında tutulabilmesine imkan tanınacak.
AB dışında geri dönüş merkezleri kurulabilecek
Yeni düzenlemenin dikkat çeken unsurlarından biri de AB dışındaki ülkelerde geri dönüş merkezleri oluşturulmasına imkan verilmesi oldu.
Buna göre üye ülkeler, AB'de kalma hakkı bulunmayan ve hakkında geri dönüş kararı verilen kişileri, AB dışında kurulacak geri dönüş merkezlerine gönderebilecek.
Bunun için ilgili AB dışı ülkeyle bir anlaşma veya düzenleme yapılması gerekecek. Bu anlaşmaların yalnızca uluslararası insan hakları standartlarına ve uluslararası hukuk ilkelerine, özellikle de geri göndermeme (non-refoulement) ilkesine saygı gösteren ülkelerle yapılabileceği belirtildi.
Refakatsiz çocuklar ise bu tür anlaşma veya düzenlemelerin kapsamı dışında tutulacak.
O'Callaghan: "Hızlı ve etkili geri dönüşler için önemli"
İrlanda Adalet, İçişleri ve Göç Bakanı Jim O'Callaghan, AB'den ayrılması kararlaştırılan kişilerin yaklaşık üçte ikisinin fiilen ayrılmadığını belirterek yeni kuralların üye ülkelere geri dönüşleri daha hızlı ve etkili şekilde uygulama konusunda yardımcı olacağını ifade etti.
O'Callaghan, düzenlemenin AB'nin Göç ve İltica Paktı kapsamında ortak bir göç yönetimi yaklaşımının hayata geçirilmesi açısından önem taşıdığını söyledi.
AB Konseyi, tüm geri dönüş tedbirlerinin temel haklara tam saygı gösterilerek uygulanması gerektiğini vurguladı.
Düzenleme ne zaman yürürlüğe girecek?
Düzenleme, AB Resmî Gazetesi'nde yayımlandıktan sonraki gün yürürlüğe girecek.
Geri dönüş merkezlerine ilişkin hükümler de dahil olmak üzere bazı maddeler yürürlüğe girmesiyle birlikte uygulanacak. Hazırlık gerektiren diğer hükümlerin ise yürürlük tarihinden bir yıl sonra uygulanması öngörülüyor.
