ABD BEYAZ SARAY'DAN YENİ KARARNAME: GÜMRÜK ENFORSMANINDA DEV REFORM VE YABANCI İTHALATÇILARA SERT KISITLAMALAR
ABD Başkanı Donald J. Trump, ulusal güvenliği korumak, yasa dışı mal girişini engellemek ve vergi kaçakçılığının önüne geçmek amacıyla hazırlanan "Gümrük Enformasyonunun Güçlendirilmesi" (Strengthening Customs Enforcement) başlıklı yeni bir Başkanlık Kararnamesi (Executive Order) imzaladı. 3 Haziran 2026 tarihli kararnamede, ABD gümrük sistemindeki mevcut açıkların kötü niyetli aktörler tarafından suistimal edildiği vurgulanarak radikal yapısal değişikliklere gidildi.
Kararnamenin en çok dikkat çeken yönü, yabancı ithalatçılara (Foreign Importers of Record - IOR) yönelik getirilen ağır kısıtlamalar ve yaptırımlardaki af/hafifletme sınırlarının kaldırılması oldu.
İşte Beyaz Saray'ın yayımladığı tarihi gümrük kararnamesinin tüm detayları:
1. Yabancı İthalatçılara "Kayıt Dışı ve Düşük Değerli" Mal Girişi Yasaklanıyor
Kararname, yabancı birey ve şirketlerin (Foreign IOR) ABD gümrük mevzuatını tam bilmemesinden veya düşük cezalar nedeniyle kuralları rahatça ihlal etmesinden kaynaklanan zafiyetleri gidermeyi amaçlıyor.
Gayriresmi Giriş (Informal Entry) Yasağı: Yabancı ithalatçıların, düşük değerli ürünler için kullanılan ve daha az denetime tabi olan "informal entry" (gayriresmi gümrük beyanı) yapması tamamen yasaklanıyor. Tüm yabancı ithalatçılar resmi beyan (formal entry) yapmak zorunda bırakılarak ABD'li ithalatçılarla eşit şartlara getiriliyor.
Sürekli Teminat (Continuous Bond) Kısıtlaması: Yabancı ithalatçılar, gümrük işlemlerini hızlandıran "sürekli teminat" mekanizmasından, ABD Gümrük ve Sınır Muhafaza Birimi (CBP) tarafından devlet gelirlerinin tamamen güvende olduğu kanıtlanmadığı sürece yararlanamayacak.
CTPAT veya Lisanslı Broker Zorunluluğu: Yabancı ithalatçıların doğrudan işlem yapması zorlaştırılıyor. Bu aktörler ya Terörizme Karşı Gümrük-Ticaret Ortaklığı (CTPAT) programına dahil edilerek doğrulanacak ya da işlemleri için CTPAT onaylı lisanslı bir gümrük müşaviri (broker) kullanacak.
2. İthalatçılara Sıkı Vetting (Güvenlik Taraması) ve "İyi Hal" Şartı
Gümrük ağındaki şeffaflığı artırmak adına tüm ithalatçılar (IOR) için 180 gün içinde yeni kurallar devreye giriyor:
"İyi Hal" (Good Standing) Zorunluluğu: Tüm ithalatçılar gümrük nezdinde "iyi hal" durumunu korumak zorunda. Örneğin; fentanil, nitazen veya bunları üretmek için kullanılan öncül kimyasalları (precursor) yasa dışı yollarla ithal ettiği tespit edilen hiçbir şirket veya şahıs "iyi hal" statüsünde sayılmayacak. Bu statüyü kaybedenlerin ABD'ye mal ithal etmesi veya gümrük müşaviri ataması tamamen engellenecek.
Paravan Şirketlere Karşı Fiziksel Varlık Şartı: Yabancı üreticilerin ABD'de paravan veya sahte şirketler kurarak "ABD'li İthalatçı" statüsü almasını engellemek için katı kurallar getirildi. Bir şirketin ABD'de yerleşik sayılabilmesi için ana iş merkezinin ABD'de olması, fiziksel olarak ciddi bir ticari faaliyet yürütmesi ve operasyon ölçeğiyle uyumlu somut varlıklara sahip olması gerekecek.
Gelişmiş Veri Paylaşımı: İthalatçılar; gerçek hak sahipliği (beneficial ownership), iş ortaklıkları, yerli varlık dökümleri ve tahmini ithalat hacimleri gibi hassas verileri CBP'ye beyan edecek. Gümrük müşavirleri, nakliyeciler ve antrepo işletmecileri için de sürekli tekrarlanan güvenlik taraması (recurrent vetting) süreçleri başlatılacak.
3. Cezalarda İndirim Dönemi Bitiyor: %50 Taban Sınırı
Gümrük ihlallerine karşı caydırıcılığı artırmak amacıyla ceza hafifletme (mitigation) standartları 90 gün içinde tamamen revize ediliyor:
Ceza Alt Sınırı (%50 Floor): Ulusal güvenliği doğrudan etkileyen istisnai durumlar hariç, kesilen gümrük cezalarında yapılacak indirimler sonrası ödenecek tutar, asli cezanın yüzde 50'sinden az olamayacak.
Tekerrüre Af Yok: Gümrük kurallarını ve mevzuatını üst üste ihlal eden mükerrer suçlular (repeat offenders) için hiçbir şekilde ceza indirimi veya uzlaşma uygulanmayacak.
Zorla Çalıştırma ve Kaçakçılığa Yakın Takip: Zorla çalıştırma (forced labor) yoluyla üretilen malların ithalatı, yanlış sınıflandırma (misclassification), düşük değer gösterme (undervaluation) ve yasa dışı transit nakliye (transshipment) suçlarına yönelik adli ve idari soruşturmalar en yüksek öncelikle yürütülecek.
4. İhracat Öncesi Belgeler ve Hızlı İmha Süreci
Yabancı Gümrük Belgeleri Zorunluluğu: 90 gün içinde getirilecek yeni bir kuralla, yabancı bir ihracatçının kendi ülkesinden çıkış yaparken oranın gümrük idaresine sunduğu tüm beyan ve belgeleri, ABD gümrüklerine de aynen sunması zorunlu hale getirilecek.
Hızlı El Koyma ve İmha: Mevzuata uygun olmayan, tehlikeli veya sahte malların gümrüklerde uzun süre beklemesini engellemek adına el koyma ve imha süreçleri hızlandırılıyor. Bürokratik yükler azaltılarak üçüncü taraf imha yetkileri genişletilecek.
5. Yeni Yasama Önerileri ve Şeffaflık Raporları
Kararname uyarınca, gümrük enformasyonunu daha da yasallaştırmak adına 45 gün içinde Ticaret ve İmalat Kıdemli Danışmanı aracılığıyla Başkan Trump'a yeni yasa önerileri sunulacak. Ayrıca gümrüklerdeki gizlilik talepleri periyodik olarak incelenecek ve her yıl "Yıllık Enformasyon Şeffaflık Raporu" kamuoyuyla paylaşılacak.
