Fransa’da eğitim koşulları ve öğretmen eksikliğine karşı başlayan öğrenci protestoları, hayat pahalılığına yönelik tepkilerin de eklenmesiyle ülke geneline yayıldı. 17 Ekim’de düzenlenen gösterilerde polis ile protestocular arasında çatışmalar yaşanırken çok sayıda kişi gözaltına alındı, kamu binaları ve iş yerleri zarar gördü.
Fransa’da 17 Eylül’de başlayan öğrenci protestoları, farklı toplumsal kesimlerin katılımıyla geniş çaplı gösterilere dönüştü. Başkent Paris’in yanı sıra Lyon, Marsilya, Rennes ve Lille gibi kentlerde düzenlenen eylemlerde güvenlik güçleri ile bazı göstericiler arasında çatışmalar yaşandı.
17 Ekim Cumartesi günü ülke genelinde gerçekleştirilen protestolara öğrencilerin yanı sıra Sarı Yelekliler hareketi, çiftçiler, işçiler, sendikalar ve iklim aktivistleri de katıldı. Gösterilerde eğitim koşulları, artan yaşam maliyetleri, akaryakıt fiyatları ve kamu harcamalarına yönelik tepkiler dile getirildi. Bazı kentlerde araçlar ve kamu binaları ateşe verilirken mağazalarda yağmalama olayları yaşandı.
Protestolar eğitim sorunları nedeniyle başladı
Fransa’daki gösteriler, 17 Eylül’de lise öğrencilerinin öğretmen eksikliği, yetersiz eğitim kaynakları ve okul binalarının fiziki koşullarına tepki göstermesiyle başladı. Paris’in banliyölerinde başlayan eylemler kısa sürede farklı kentlere yayıldı.
Öğrenciler bazı okulların girişlerini kapatarak eğitim koşullarının iyileştirilmesini talep etti. Eylül ayının sonlarından itibaren gösterilerde polis müdahaleleri ve öğrencilerle güvenlik güçleri arasında yaşanan çatışmalar gündeme geldi. Bazı okullarda eğitime ara verilirken güvenlik güçlerinin müdahale yöntemleri de tartışma konusu oldu.
6 Ekim’de yüz binlerce kişi gösterilere katıldı
Öğrenci protestolarına ekim ayının ilk haftasında öğretmenler, veliler, işçiler ve çeşitli sendikalar da destek verdi.
6 Ekim’de düzenlenen ülke çapındaki gösterilere Fransa İçişleri Bakanlığının verilerine göre 250 binden fazla kişi katıldı. Organizatörler ise katılımcı sayısını 450 bin olarak açıkladı. Aynı gün en az 488 kişi gözaltına alınırken 43 güvenlik görevlisinin yaralandığı bildirildi.
Polis müdahaleleri sırasında öğrencilerin yaralanması da kamuoyunda tepkiye yol açtı. İçişleri Bakanı Laurent Nuñez, 15 yaşındaki bir öğrencinin elini kaybetmesinin ardından lise protestolarında ses etkili bomba kullanımının geçici olarak askıya alındığını duyurdu.
Bir ayda yaklaşık 8 bin kişi gözaltına alındı
Fransız hükümetinin 15 Ekim’de paylaştığı verilere göre, 17 Eylül’den itibaren düzenlenen öğrenci eylemlerinde 7 bin 950 kişi gözaltına alındı, 26 kişi tutuklandı. Gözaltına alınanların yüzde 85’inin 18 yaşından küçük olduğu açıklandı.
Aynı dönemde 937 güvenlik görevlisi, 149 eğitim çalışanı ve 248 öğrencinin yaralandığı bildirildi. Polis müdahalelerine yönelik şikâyetler üzerine Ulusal Polis Genel Müfettişliği (IGPN) tarafından 36 soruşturma başlatıldığı kaydedildi.
Sarı Yelekliler de protestolara katıldı
Fransa’da 2018 yılında akaryakıt vergileri ve hayat pahalılığına karşı ortaya çıkan Sarı Yelekliler hareketi, 17 Ekim’de düzenlenen gösterilere katıldı. Çiftçiler, sendikalar ve iklim aktivistlerinin de destek verdiği eylemlerde artan yaşam maliyetleri, akaryakıt fiyatları ve kamu harcamaları protesto edildi.
İçişleri Bakanlığı, ülke genelinde yaklaşık 500 noktada gösteri düzenlenmesinin beklendiğini açıkladı. Paris’te Elysee Sarayı, Başbakanlık binası ve Champs-Elysees çevresinde gösteri yapılması yasaklanırken Cumhuriyet Meydanı’ndan Clichy Meydanı’na yürüyüş düzenlendi.
Paris, Lyon ve Marsilya’da şiddet olayları yaşandı
17 Ekim’deki gösteriler sırasında Paris’te polis ile bazı protestocular arasında çatışmalar çıktı. Güvenlik güçleri göz yaşartıcı gazla müdahalede bulunurken bazı göstericilerin polise taş ve havai fişek attığı bildirildi.
Marsilya’da bir grup belediye binasına girerek içerideki eşyalara zarar verdi. Kentte bazı mağazalarda yağmalama olayları yaşandı. Lyon’da Bellecour Meydanı’ndaki tarihi turizm danışma merkezi ateşe verildi. Rennes ve diğer bazı kentlerde ise yollara barikatlar kuruldu, araçlar ve çöp konteynerleri yakıldı.
17 Ekim’de gözaltı sayısına ilişkin açıklamalar gün içinde güncellendi. İlk saatlerde 166 olarak duyurulan sayı, ilerleyen saatlerde 272’ye yükseldi. Gösteriler sırasında yaralananların da bulunduğu bildirildi.
Macron’dan şiddet olaylarına tepki
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, protesto hakkına saygı gösterilmesi gerektiğini ancak kamu kurumlarına, ticari işletmelere ve kişilere yönelik saldırıların kabul edilemeyeceğini belirtti.
Kamu kurumlarını ve iş yerlerini hedef alan saldırıların sorumlularının yargılanacağını ifade eden Macron, ülkede şiddete yer olmadığını vurgulayarak kamu düzeninin korunması çağrısında bulundu.
Başbakan Sébastien Lecornu da gösterilerde yaşanan şiddet olaylarına ilişkin açıklamalarda bulundu. İçişleri Bakanlığı ise güvenlik güçlerinin müdahalelerine ilişkin değerlendirmelerini paylaştı.
Fransa’da öğrenci eylemleriyle başlayan ve farklı toplumsal kesimlerin katılımıyla genişleyen protestoların ardından hasar tespit çalışmaları ve adli süreçler devam ediyor.
