Hürmüz Boğazı’nda GPS krizi: 1100’den fazla gemi etkilendi
Hürmüz Boğazı çevresinde artan elektronik sinyal karıştırma faaliyetleri, bölgedeki deniz trafiğini ciddi şekilde etkiledi. Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından başlayan elektronik müdahaleler, yüzlerce ticari geminin navigasyon sistemini devre dışı bıraktı.
1100’den fazla gemi etkilendi
Denizcilik istihbarat şirketi Windward verilerine göre 28 Şubat’ta Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Umman ve İran karasularında 1100’den fazla ticari geminin navigasyon sistemi elektronik müdahaleden etkilendi.
Dünya petrol ve doğalgaz ihracatının yaklaşık %20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nda bu durum deniz trafiğini ciddi şekilde yavaşlattı.
Gemilerin konumu şaşmaya başladı
Birçok geminin konumu navigasyon sistemlerinde havaalanlarında, nükleer santrallerde veya İran topraklarında görünmeye başladı. Bazı tankerler ise güvenlik nedeniyle otomatik tanımlama sistemi olan Automatic Identification System (AIS) sinyallerini kapatarak “karanlığa geçti”.
Windward analisti Michelle Wiese Bockmann, durumun deniz güvenliği açısından son derece tehlikeli olduğunu belirterek şu ifadeyi kullandı:
“Şu anda Basra Körfezi’nde gördüğümüz tablo deniz navigasyonu açısından son derece riskli. Gemilerin nerede olduğunu bilemez hale geliyorsunuz.”
“Elektronik sis” tehlikesi
GPS sinyallerinin karıştırılması, gemilerin gerçek konumundan kilometrelerce uzakta görünmesine yol açabiliyor. Uzmanlar bu durumu “elektronik sis” olarak tanımlıyor. Bu tür müdahaleler özellikle yoğun deniz trafiğine sahip bölgelerde çarpışma ve kaza riskini artırıyor.
İlk 24 saatte 21 müdahale
Windward’ın analizine göre savaşın başlamasından sonraki ilk 24 saat içinde 21 yeni GPS karıştırma noktası tespit edildi. Bir gün sonra bu sayı 38’e yükseldi.
3 Mart’a kadar ise 655 gemiyi etkileyen 1735 GPS müdahalesi kaydedildi.
Uçaklar da risk altında
Elektronik müdahaleler sadece deniz taşımacılığını değil havacılığı da etkiliyor. 2021–2024 arasında uçakları etkileyen GPS sinyal kaybı olaylarının %220 arttığı bildirildi.
2025’te Ursula von der Leyen’i taşıyan uçak Bulgaristan’a iniş sırasında GPS karıştırmasından etkilenmiş ve pilotlar manuel navigasyon yapmak zorunda kalmıştı.
GPS neden savunmasız?
Dünya genelinde navigasyon için kullanılan başlıca uydu sistemleri:
Global Positioning System (GPS)
Galileo
BeiDou Navigation Satellite System
GLONASS
Bu sistemlerin sivil sinyalleri düşük güçte olduğu için güçlü radyo sinyalleriyle kolayca bastırılabiliyor. Bu da modern gemi ve uçakların navigasyon sistemlerini elektronik saldırılara karşı savunmasız bırakıyor.
Uzmanlara göre Hürmüz Boğazı’nda yaşanan GPS krizi, modern savaşlarda elektronik savaşın ne kadar kritik hale geldiğini bir kez daha gösterdi.
