İran'da Protestolarda Can Kaybı 2 Bine Yükseldi: Ekonomik Kriz ve Siyasi Meydan Okuma
İran'da iki haftadır devam eden protestolar, ülke tarihinin en şiddetli iç krizlerinden birine dönüşmüş durumda. İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), güvenlik güçlerinin müdahalesi sonucu yaklaşık 2 bin kişinin hayatını kaybettiğini duyurdu.
Bu rakam, bazı kaynaklarda 12 bine kadar çıkarken, 10 binden fazla kişinin gözaltına alındığı belirtiliyor.
Ekonomik krizin tetiklediği gösteriler, rejime karşı en büyük meydan okuma olarak görülüyor ve uluslararası toplumun dikkatini çekiyor.
Protestoların Kökeni ve Yayılması
Protestolar, Aralık 2025'te başlayan ekonomik sıkıntılar nedeniyle patlak verdi. Yüksek enflasyon, para biriminin değer kaybı ve yaptırımların etkisiyle halk sokaklara döküldü.
Gösteriler hızla ülke geneline yayıldı; Tahran, İsfahan, Meşhed gibi büyük şehirlerde binlerce kişi "Ölüm diktatöre" ve "Ne Gazze ne Lübnan, hayatım İran için" sloganları attı.
Kadın hakları aktivistleri, öğrenciler ve tüccarlar ön saflarda yer aldı. Bazı ailelerin mezarlıklarda protesto sloganları atması, krizin derinliğini gösteriyor.
İranlı bir yetkili, ölenler arasında güvenlik güçleri ve göstericilerin bulunduğunu belirterek, saldırıların "teröristler" tarafından gerçekleştirildiğini iddia etti.
Hükümet Sözcüsü Fatemeh Mohajerani, protestoları ekonomik sorunlara tepki olarak meşru kabul ettiklerini söylese de, sert önlemler alındı: Canlı mermi kullanımı, hastanelere baskınlar ve toplu tutuklamalar.
Yetkililer, ABD ve İsrail'i olayları kışkırtmakla suçladı.
İletişim Kesintileri ve Bilgi Akışı
Son günlerde uygulanan internet kesintisi, bilgi akışını zorlaştırdı. BM, telefon hizmetlerinin kısmen geri döndüğünü ancak internetin hala kesintili olduğunu açıkladı.
Bu kesinti, protestoların "katliam" olarak nitelendirilmesine yol açtı; aktivistler, ölü sayısının gerçekte daha yüksek olabileceğini söylüyor.
X platformunda paylaşılan videolar ve raporlar, morglarda yığılan cesetleri gösteriyor.
Uluslararası TepkilerAlmanya Başbakanı Friedrich Merz, İran hükümetinin düşeceğini öne sürerek, "İran şiddetle ayakta kalmaya çalışıyorsa sonuna gelmiştir" dedi.
ABD Başkanı Donald Trump, protestocuların katillerinin "büyük bedel ödeyeceğini" belirterek, İranlılara kurumlarını ele geçirme çağrısı yaptı.
Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, diplomasiye öncelik verildiğini ancak askeri seçeneklerin masada olduğunu açıkladı.
İran Dışişleri Bakanı Arakçi, ABD'nin hem öneri sunduğunu hem tehdit ettiğini ifade etti.
Avrupa Birliği ve Hollanda gibi ülkeler, İran'a yaptırım çağrısında bulundu; Ursula von der Leyen, ölü sayısının "korkunç" olduğunu söyledi.
Sonuç ve Gelecek Beklentilerİran protestoları, 1979 İslam Devrimi'nden bu yana en kanlı olaylardan biri olarak tarihe geçebilir.
Rejim, pro-hükümet mitinglerle durumu dengelemeye çalışsa da, ölümlerin artması uluslararası baskıyı artırıyor.
Aktivistler, gerçek sayının 5000'i aşabileceğini iddia ediyor.
Bu kriz, İran'ın iç ve dış politikasında dönüm noktası olabilir, ancak iletişim kısıtlamaları nedeniyle tam tablo netleşmeyi bekliyor.
