Küresel tahıl piyasası, Karadeniz bölgesinde yaşanan jeopolitik gerilimlerin gölgesinde zorlu bir süreçten geçiyor. Kazakistan Tahıl Birliği Analitik Komitesi Başkanı Evgeny Karabanov, bölgedeki çatışma ortamının devam etmesi durumunda dünya genelinde gıda fiyatlarının daha da yükseleceği uyarısında bulundu.
Karadeniz'in stratejik önemi
Karabanov, Karadeniz'in küresel buğday ticareti için taşıdığı önemi, petrol piyasası açısından Hürmüz Boğazı'nın kritik konumuna benzetti. Dünya buğday ticaretinin yaklaşık yüzde 40'ının Karadeniz ülkeleri üzerinden gerçekleştiğini vurgulayan uzman, bu bölgedeki herhangi bir aksamanın doğrudan küresel arz güvenliğini tehdit ettiğini belirtti. Avrupa ve ABD'deki kuraklık etkileriyle birleşen bu durum, buğday fiyatlarının son üç ayda yüzde 20 ile 30 arasında artarak Ağustos 2023'ten bu yana en yüksek seviyeye ulaşmasına neden oldu.
Lojistik darboğaz ve maliyet artışı
Bölgedeki gerilimin yarattığı lojistik sorunlar, özellikle Kazakistan gibi üretici ülkelerin ihracat rotalarını yeniden şekillendirmesini zorunlu kılıyor. Rusya'nın Azak ve Karadeniz limanlarındaki fiili engeller nedeniyle alternatif güzergahlar arayan üreticiler, Gürcistan'ın Poti limanı veya Baltık rotaları gibi seçeneklerin maliyetleri ciddi oranda artırdığını ifade ediyor. Karabanov, bu alternatif yolların fiyat rekabetçiliğini ortadan kaldırdığını ve özellikle buğday ithalatına bağımlı olan yoksul ülkelerin ekonomik olarak çok daha zor bir döneme girebileceğini vurguladı.
Kazakistan'ın rekor ihracatı risk altında
Kazakistan, 2025-2026 pazarlama yılında 14,7 milyon tonluk buğday ve işlenmiş ürün ihracatı ile tarihinin en yüksek seviyesine ulaşmıştı. Çin, İran, Afganistan ve Orta Asya ülkelerine yapılan bu sevkiyatların sürdürülebilirliği, Karadeniz'deki lojistik koridorların açık kalmasına bağlı. Uzmanlar, mevcut piyasa dengelerinin bozulmasıyla birlikte, gıda enflasyonunun önümüzdeki dönemde küresel ekonominin en önemli gündem maddelerinden biri olmaya devam edeceğini öngörüyor.
