Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Birleşmiş Milletler'in (BM) potansiyelinin hâlâ tam anlamıyla değerlendirilemediğini belirterek, örgütün etkinliğinin artırılması için çaba gösterilmesi çağrısında bulundu. Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ise dünyanın 'orman kanunu' ve çifte standartları reddetmesi gerektiğini söyledi. TASS, Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) liderlerinin Bişkek'teki toplantısındaki kilit açıklamalarını derledi.
Putin: BM'nin Rolü Tartışılmaz
Putin, Rusya'nın BM'den her zaman memnun olmadığını ancak bunun yeni bir durum olmadığını ifade etti: 'BM'nin yaptığı her şeyi her zaman sevmiyoruz veya tatmin olmuyoruz. Ancak dürüst olmak gerekirse, bu neredeyse kuruluşundan bu yana böyle.' Rus lider, BM'nin potansiyelinin 'kullanılmamış' olduğunu vurgulayarak, örgütün etkinliğini artırmak için çaba gösterilmesi gerektiğini söyledi: 'Güvenlik Konseyi dahil organlarında Küresel Güney ve Doğu ülkelerinin daha geniş temsil edilmesi önemli. Genel olarak örgüt, değişen gerçeklere ve küresel siyaset ile ekonomide ortaya çıkan temel değişimlere uyum sağlamalı.'
Putin, adil çok kutuplu bir dünya düzeni inşa etme sürecinin geri döndürülemez olduğunu vurguladı: 'Bu süreç nesnel ve açıkçası geri döndürülemez; bu artık herkes için açık.' Rus lider, BM'nin farklı ülkelerin çıkarlarını dengeleyen ana mekanizma olma rolünü koruması gerektiğini belirtti: 'Dünya örgütü, çıkarları koordine etmek için ana mekanizma olma rolünü şüphesiz korumalıdır. BM en başından beri çıkarları koordine etmek için bir mekanizma olarak kuruldu.
Örgüt, elbette bir ülkenin veya ülke grubunun çıkarlarını ilerletemez. BM, dünyada başka böyle bir mekanizma olmadığı için, çıkarları koordine etmek için ana mekanizma olarak kalmalıdır.'
Xi: Çok Kutupluluk Kaçınılmaz
Xi Jinping, çok kutuplu bir dünyanın ortaya çıkışının 'artık geri döndürülemez bir tarihsel süreç' olduğunu söyledi. Çin lideri, uluslararası toplumun 'orman kanunu' ve çifte standartları reddetmesi gerektiğini vurguladı: 'Ortak insani değerleri teşvik etmeli, çifte standartları, istisnacılığı, müdahaleyi, zorbalığı ve orman kanununu reddetmeli ve uluslararası ilişkilerin demokratikleşmesini ilerletmeliyiz.'
Xi, ŞİÖ'nün 'Avrasya ülkelerinin ortak kalkınması ve karşılaştığı zorlukların üstesinden gelmesi için kilit platformlardan biri haline geldiğini' belirtti. Çin lideri, ŞİÖ üyesi ülkeleri BM'nin otoritesini yeniden tesis etmek için birlikte çalışmaya çağırdı: 'BM'nin otoritesini yeniden tesis etmeli ve örgüte yeni bir soluk kazandırmalıyız.'
Lukashenko: BM'yi Canlandırma Zamanı
Belarus Devlet Başkanı Aleksandr Lukaşenko, ŞİÖ'nün BM'yi canlandırmaya yardımcı olabileceğini söyledi: 'İlerleyen süreçte BM'yi canlandırmaya yardımcı olabiliriz. BM'nin, Batı'nın egemen ve bağımsız devletlere baskı ve zorlama aracı olmaktan ziyade, en zor küresel sorunları çözmek için bir platform olma statüsünü geri kazandırabiliriz.'
Lukaşenko, 'BM'nin güncellenmesinin yalnızca liderliğindeki değişiklikleri değil, aynı zamanda karşılıklı saygı ve diyaloğa dayalı bir devletler arası davranış kültürü geliştirmeyi de gerektirdiğini' ifade etti. Belarus lideri, ŞİÖ'nün BM'nin ele alamadığı 'tek taraflı zorlayıcı önlemlere karşı koyma, karşılıklı yatırımı teşvik etme, gümrük prosedürlerini kolaylaştırma, dijital ekonomiyi geliştirme ve ulaşım bağlantısını iyileştirme' gibi girişimleri hayata geçirebileceğini söyledi.
Lukaşenko, ŞİÖ'nün çok uzun süre beklemesi halinde ikinci bir BM'ye dönüşebileceği uyarısında bulundu: 'İnsanlar bizden çok kutupluluğa yönelik somut eylemler bekliyor. Zaman daralıyor; zaman kaybedersek, bugünkü haliyle bir başka Birleşmiş Milletler haline gelebiliriz.'
Diğer Liderlerden Destek
Tacikistan Devlet Başkanı İmamali Rahman, BM ve ŞİÖ'nün ortak değerlere dayalı adil ve kapsayıcı bir dünya düzeni inşa etmede daha büyük bir rol oynayabileceğini söyledi: 'BM ve ŞİÖ'nün, ortak değerler ve yapıcı angajman ilkelerinden yararlanarak, adil, kapsayıcı ve sürdürülebilir bir dünya düzeninin şekillendirilmesinde daha da büyük bir rol oynayabileceğinden eminiz.'
Kırgızistan Devlet Başkanı Sadır Caparov, BM'nin ortaya çıkan çok kutuplu dünyanın merkezinde kalması gerektiğini vurguladı: 'BM mükemmel bir mekanizma değil, ancak eksiklikleri örgütün rolünü zayıflatmak veya onu atlamak için bir neden olmamalı. Aksine, BM'yi kolektif olarak güçlendirmenin, etkinliğini artırmanın ve mekanizmalarını günümüz gerçeklerine uyarlamanın ne kadar önemli olduğunu gösteriyorlar.'
Kazakistan Devlet Başkanı Kasım-Cömert Tokayev, 'güç kültü'nden arınmış bir dünya düzeni çağrısında bulundu ve BM'yi örgütün ilkelerini bir kararla güvence altına almaya çağırdı: 'Ortak stratejik görevimiz, güç kültü ve çatışmanın yerini karşılıklı sorumluluk, ortak kalkınma ve uzun vadeli işbirliğine bıraktığı bir dünya düzeni inşa etmektir.' Tokayev, BM'ye alternatif olmadığını ve örgütün 'uluslararası sistemin çekirdeği olarak kalması' gerektiğini söyledi.
