Enflasyon Gıdadan Besleniyor
Gıda fiyatlarındaki yüksek seyir, manşet enflasyonun üzerinde kalmaya devam ederken, fiyat baskısının raftan önce üretim aşamasında başladığına işaret ediyor. Tarımda artan maliyetler ve arz tarafındaki kırılgan yapı, gıda enflasyonunu yukarı taşıyan temel unsurlar arasında gösteriliyor.
Tarımsal üretimde ithal girdilere olan bağımlılık; yem, gübre ve enerji maliyetlerindeki artışla birleşerek üretim maliyetlerini yükseltiyor. Kur hareketleri ve küresel emtia fiyatlarındaki dalgalanmalar da maliyet geçişkenliğini hızlandırıyor. Bu durum, üreticiden tüketiciye uzanan zincirde fiyat oynaklığını artırıyor.
Uzmanlara göre üretim planlamasındaki eksiklikler ve arz esnekliğinin zayıf olması, iklim değişikliği kaynaklı şokların fiyatlara daha sert yansımasına neden oluyor. Kuraklık, don ve aşırı hava olayları gibi riskler, özellikle sebze ve meyve fiyatlarında ani sıçramalara yol açabiliyor.
Tedarik zincirindeki yapısal sorunlar da fiyat oluşumunu etkiliyor. Hal sistemindeki kayıt dışılık, lojistik maliyetler, depolama yetersizlikleri ve hasat sonrası kayıplar maliyet zincirini katmanlı hale getiriyor. Bu durum, üretici ile tüketici fiyatı arasındaki farkın açılmasına yol açıyor.
Sektör temsilcileri ve akademisyenler, kısa vadeli idari önlemlerin fiyat artışlarını geçici olarak sınırlayabileceğini ancak kalıcı çözüm üretmeye yetmediğini belirtiyor. Gıda enflasyonunda istikrar için üretici kârlılığını güçlendiren, planlı üretimi esas alan ve verimlilik artışını hedefleyen yapısal reformlara ihtiyaç olduğu vurgulanıyor. Üretimden lojistiğe kadar uzanan bütüncül bir dönüşüm olmadan fiyat baskısının kalıcı şekilde düşmesinin zor olduğu ifade ediliyor.
Haberin devamı Bloomberg Businessweek Türkiye’de yayımlandı.
