Kültür ve Turizm Bakanlığı Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen Cumhuriyet tarihinin en kapsamlı koruma, restorasyon ve güçlendirme projelerinden birinde kritik bir eşik daha aşıldı. Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi’nin ana kubbesinde gerçekleştirilecek hassas onarım işlemleri öncesinde, tarihi yapıyı ve iç mekândaki eşsiz mozaikleri iklim koşullarından koruyacak geçici çelik çatı ve özel branda kaplama sisteminin kurulumuna başlandı.
Öne Çıkan Başlıklar
Sessiz ve Güvenli Koruma: Kubbenin üzerini kapatan çelik çatı, yangına dayanıklı (alev yürütmez) ve yüksek güvenlik standartlarına sahip özel bir membran kaplama ile çevreleniyor.
Kubbenin Gerçek Durumu İlk Kez İncelenecek: Geçici çelik koruma çatısının tamamlanmasıyla birlikte, kurşun örtü kaldırılarak kubbenin mevcut statik ve mimari durumu ilk kez bütüncül olarak analiz edilecek.
İbadet ve Ziyaret Kesintisiz Sürecek: Çalışmalar boyunca Ayasofya-i Kebir Camii hem ibadete hem de yerli ve yabancı ziyaretçilere açık tutulmaya devam edecek.
Deprem Güvenliği Ön Planda: Bilim Kurulu rehberliğinde yürütülen sürecin ana hedeflerinden biri, tarihi mabedin olası İstanbul depremine karşı statik direncini en üst seviyeye çıkarmak.
Bilimsel Yöntemlerle Gelecek Nesillere Aktarılıyor
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Bilim Heyeti’nin rehberliğinde yürütülen titiz çalışmalara ilişkin yaptığı açıklamada, medeniyet mirası Ayasofya’nın özgün dokusu bozulmadan korunacağını vurguladı:
"Medeniyetimizin en kıymetli miraslarından Ayasofya’yı bilimsel koruma anlayışıyla gelecek nesillere en güçlü şekilde aktarmaya kararlılıkla devam edeceğiz. Fatih’in emaneti Ayasofya; ezanla, duayla ve tüm ihtişamıyla ilelebet yaşamaya devam edecek."
Kubbe ve İç Mekândaki Mozaikler Güvence Altında
Teknik ekipler tarafından yapılan ayrıntılı statik analizlerde ana kubbede güçlendirme ve dış kurşun kaplamada yenileme ihtiyacı tespit edilmişti. Kurulan çelik koruma kalkanı sayesinde;
7/24 Kesintisiz Çalışma: Restorasyon ekipleri, yağış veya rüzgâr gibi olumsuz hava şartlarından etkilenmeden yıl boyunca kontrollü ortamda imalat yapabilecek.
Mozaik Konservasyonu: Kubbe dışındaki çalışmalar yürütülürken, iç yüzeyde yer alan paha biçilmez Bizans dönemi mozaiklerinin konservasyonu ve temizliği de eş zamanlı olarak tamamlanacak.
Mevcut Yük Dengesi Hesabı: Çelik çatının ve dış iskelelerin taşıma kapasitesi ile rüzgâr yükü hesaplamaları tamamlanarak tarihi yapıya hiçbir ek statik yük bindirilmeyecek şekilde önlem alındı.
Ayasofya-i Kebir Camii'ndeki restorasyon ve güçlendirme çalışmalarının, Bilim Kurulu’nun belirlediği takvim doğrultusunda periyodik olarak devam etmesi planlanıyor.# Tarihin En Kapsamlı Koruma Hamlesi: Ayasofya-i Kebir Camii’nde Ana Kubbe Restorasyonu Başladı
Dünya mirası Ayasofya-i Kebir Camii-i Şerifi’nde asırlık yapıyı geleceğe taşımak amacıyla başlatılan geniş kapsamlı restorasyon sürecinde en kritik aşamalardan birine geçildi. Yapının kalbi konumundaki ana kubbede yürütülen hassas koruma ve güçlendirme çalışmaları kamuoyunda geniş yankı uyandırıyor.
Deprem Riski ve Asırlık Yıpranmaya Karşı Bilimsel Koruma
Kültür ve Turizm Bakanlığı koordinasyonunda yürütülen restorasyon projesi, Cumhuriyet tarihinin en detaylı ve bilimsel Ayasofya koruma hamlesi olarak öne çıkıyor. Mimar Sinan’ın yüzyıllar önce eklediği dış istinat duvarlarıyla ayakta kalan devasa yapı, olası büyük İstanbul depremine karşı statik olarak güçlendiriliyor.
Uzman Bilim Kurulu eşliğinde sürdürülen çalışmalarda, ana kubbenin kurşun kaplamalarından taşıyıcı sistemlerine kadar her detay milimetrik taramalarla inceleniyor.
Ana Kubbede Neler Yapılıyor?
İskele Kurulumu ve Yüzey Analizi: Yapıya yük bindirmeyecek özel tasarım çelik iskeleler yardımıyla ana kubbenin iç ve dış yüzeyine erişim sağlandı.
Kurşun Kaplama Yenilemesi: Zamanla deforme olan ve su sızıntılarına yol açan kurşun örtüler aşamalı olarak sökülüp aslına uygun biçimde yenileniyor.
Çatlak ve Hasar Onarımı: Kubbe tuğlalarında ve harç yapısında meydana gelen mikro çatlaklar, tarihi dokuya zarar vermeyen özel enjeksiyon teknikleriyle sağlamlaştırılıyor.
Mozaik ve Süslemelerin Konservasyonu: Kubbe içerisinde yer alan tarihi mozaikler ve hat yazıları, uzman restoratörler tarafından titizlikle temizlenip koruma altına alınıyor.
"Amaç Yapıyı Kapatmadan Geleceğe Taşımak"
Çalışmalar kapsamında en çok dikkat çeken unsur, restorasyonun ibadet ve ziyaret trafiğini kesintiye uğratmadan yürütülmesi. Ziyaretçilerin ve ibadet edenlerin güvenliğini sağlamak amacıyla cami içerisine özel koruyucu tüneller ve askı sistemleri kuruldu.
İbadet ve Ziyaret Düzeni Devam Ediyor
Ayasofya-i Kebir Camii, restorasyon süresince hem ibadete hem de yerli ve yabancı ziyaretçilere açık tutulmaya devam ediyor. Çalışmaların etaplar halinde yürütülmesi sayesinde yapının bütünlüğü korunurken, tarihi mirasın gelecek nesillere en güvenli şekilde devredilmesi hedefleniyor.
Saha uzmanları, ana kubbedeki restorasyonun tamamlanmasının ardından minareler ve dış cephedeki diğer detaylı güçlendirme adımlarına geçileceğini bildiriyor.
