Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Birleşmiş Milletler (BM) 81. Genel Kurulu'nda yaptığı konuşmada, uluslararası hukuk ve BM sistemine ilişkin değerlendirmelerde bulunarak, “Uluslararası hukukun güçlüye farklı, zayıfa farklı uygulandığı mevcut anlayışı değiştirmek mecburiyetindeyiz” dedi.
Erdoğan, ABD'nin New York kentinde gerçekleştirilen BM 81. Genel Kurulu görüşmelerinde katılımcılara hitap etti. Konuşmasında Filistin, Gazze, BM reformu, bölgesel çatışmalar, iklim değişikliği, gıda güvenliği, yapay zeka ve uluslararası sistemin işleyişine ilişkin mesajlar verdi.
“Cezasızlığın sıradanlaştığı sistem çürümeye mahkûmdur”
Uluslararası sistemin karşı karşıya olduğu sorunlara değinen Erdoğan, son 12 ayda 60'tan fazla çatışma ve savaş yaşandığını belirterek, Gazze, Ukrayna-Rusya, Myanmar, Darfur, İran ve Lübnan gibi bölgelerde yaşanan gelişmelere dikkat çekti.
BM'nin mevcut yapısının reforme edilmesi gerektiğini savunan Erdoğan, Güvenlik Konseyi'nin yapısına ilişkin “dünya beşten büyüktür” yaklaşımını yineledi. Erdoğan, 190'dan fazla ülkenin iradesinin beş ülkenin kararlarına bağlı olduğu bir yapının adil ve güven tesis eden bir sistem olamayacağını söyledi.
Konuşmasının devamında uluslararası hukukta eşitlik vurgusu yapan Erdoğan, “yapanın yanına kâr kaldığı” ve cezasızlığın normalleştiği bir uluslararası sistemin sürdürülebilir olmayacağını ifade etti. Erdoğan ayrıca krizlerin çözümünde bölgesel sahiplenme, açık diplomasi, gelir adaletinin güçlendirilmesi ve teknolojiye erişimde yeni ayrımların oluşmasının önlenmesi gerektiğini belirtti.
Filistin ve Gazze mesajı
Erdoğan, konuşmasında Filistin'e geniş yer ayırdı. Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas'ın iki yıldır BM Genel Kurulu'nda bulunamadığını belirten Erdoğan, Filistin Devleti'ni henüz tanımayan ülkelere bu kararlarını gözden geçirme çağrısında bulundu.
Gazze'deki duruma ilişkin değerlendirmelerinde Erdoğan, çok sayıda sivilin hayatını kaybettiğini ve bölgedeki insani tablonun ağırlaştığını ifade etti. Gazze'deki sağlık altyapısına ve çocukların durumuna ilişkin çeşitli değerlendirmelerde bulunan Erdoğan, ateşkes sonrasında da can kayıplarının devam ettiğini söyledi.
Erdoğan ayrıca Gazze'nin yeniden inşasına başlanması gerektiğini belirterek İsrail üzerindeki baskının artırılması çağrısında bulundu. 1967 sınırlarında, başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız ve toprak bütünlüğüne sahip bir Filistin Devleti'nin kurulmasını desteklediğini ifade etti.
Suriye, Irak ve Ukrayna
Suriye konusunda Cumhurbaşkanı Ahmed Şara liderliğindeki sürece değinen Erdoğan, Türkiye'nin Suriye halkının yanında olmaya devam edeceğini söyledi. Irak'ta devlet otoritesinin güçlendirilmesi ve istikrarın desteklenmesi gerektiğini belirten Erdoğan, Kalkınma Yolu Projesi başta olmak üzere ulaştırma ve enerji alanlarında Irak'la iş birliğinin sürdüğünü kaydetti.
Rusya-Ukrayna Savaşı'nın Ukrayna'nın egemenliği ve toprak bütünlüğünün sağlanması temelinde sona ermesini istediklerini belirten Erdoğan, Karadeniz'de seyrüsefer güvenliği ve gıda güvenliğinin sağlanması amacıyla taraflarla temasların sürdüğünü söyledi.
Kıbrıs ve Doğu Akdeniz
Erdoğan, Kıbrıs Türk halkının egemen eşitliği ve eşit uluslararası statüsünün tescil edilmesi gerektiğini ifade etti. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin tanınması ve bu devletle siyasi, diplomatik ve ekonomik ilişkiler kurulması çağrısında bulundu.
Doğu Akdeniz'deki meselelerin iyi komşuluk ilişkileri ve uluslararası hukuk temelinde çözülmesini isteyen Erdoğan, Doğu Akdeniz Konferansı önerisinin ortak bir zemin oluşturabileceğini söyledi.
İklim değişikliği ve gıda güvenliği
Türkiye'nin kasım ayında Antalya'da COP31 Zirvesi'ne ev sahipliği yapacağını hatırlatan Erdoğan, zirvede iklim adaletinin öne çıkarılacağını belirtti. Avustralya ile geliştirilen ortaklık kapsamında finansman taahhütlerinin yerine getirilmesi ve teknoloji transferinin hızlandırılmasının hedeflendiğini söyledi.
Gıda israfına da değinen Erdoğan, dünyada her yıl 2 milyar tonun üzerinde gıdanın israf edildiğini ifade etti. Türkiye'nin israfın önlenmesi ve küresel gıda güvenliğinin sağlanmasına katkı sunmaya hazır olduğunu belirten Erdoğan, Mehmet Mehdi Eker'in Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Teşkilatı Genel Direktörlüğü için aday gösterildiğini açıkladı.
Yapay zeka için uluslararası hukuk çağrısı
Konuşmasında teknoloji ve yapay zekaya da değinen Erdoğan, dezenformasyonun yanı sıra yapay zekanın kontrolü konusunda da uluslararası düzenlemelere ihtiyaç olduğunu söyledi.
Birleşmiş Milletler Uluslararası Yapay Zeka Sözleşmesi'nin hazırlanması ve yürürlüğe konulması için yürütülen çalışmaların hızlandırılması gerektiğini belirten Erdoğan, yapay zeka alanında uluslararası ortak bir hukuki çerçevenin oluşturulması çağrısında bulundu.
Konuşmasının sonunda Erdoğan, Türkiye'nin uluslararası sorunlara yaklaşımını adalet, dayanışma ve ortak irade ekseninde sürdürmesi gerektiğini ifade ederek, “haksızlık karşısında susmayız” mesajını verdi.
