Tarihin içinden geçen pazar: Midhat Paşa Çarşısı
ŞAM (SANA) – Başkent Şam’ın Eski Şehir bölgesinde yer alan Midhat Paşa Çarşısı, yalnızca bir alışveriş alanı değil, kentin binlerce yıla yayılan tarihinin gündelik hayatla iç içe aktığı canlı bir mekân olarak öne çıkıyor.
Çarşı, Antik Çağ’dan bu yana kullanılan ve Batı kaynaklarında Via Recta olarak anılan tarihi güzergâh boyunca uzanıyor. Bu özelliğiyle Midhat Paşa Çarşısı, geçmiş ile bugünün kesintisiz biçimde buluştuğu nadir kentsel alanlardan biri olarak kabul ediliyor.
Antik bir yolun günümüzdeki en canlı bölümü
Tarihçiler tarafından dünyanın en eski sürekli yerleşim görmüş caddelerinden biri olarak değerlendirilen Via Recta, Hristiyan kutsal metinlerinde de anılması nedeniyle dini tarih açısından özel bir konuma sahip bulunuyor. Cadde, Şam’ı doğudan batıya kat ederek Bab El-Cabiye ile Bab Şarki kapılarını birbirine bağlıyor. Midhat Paşa Çarşısı ise bu hattın en hareketli ve yoğun kullanılan kesimini oluşturuyor.
Gün boyunca yaya hareketliliği, ticaret ve sosyal etkileşim bu güzergâhta yoğunlaşırken, antik bir yolun modern şehir yaşamına nasıl uyum sağladığı açık biçimde gözlemleniyor.
Osmanlı döneminde şekillenen bir ticaret aksı
Midhat Paşa Çarşısı, bugünkü görünümünü 19. yüzyılın sonlarında Osmanlı döneminde kazandı. 1878 yılında dönemin Şam Valisi Midhat Paşa’nın talimatıyla cadde üzeri örtülerek, ticari faaliyetlerin düzenlenmesi ve yaya geçişinin kolaylaştırılması amaçlandı.
Bu düzenleme, antik güzergâhın korunmasını sağlarken, Şam’ın ticari dokusunu dönemin ihtiyaçlarına uyarlayan önemli bir şehircilik hamlesi olarak değerlendiriliyor. Kısa sürede çarşı, Eski Şehir’in ana ticaret arterlerinden biri hâline gelerek kentin ekonomik ve sosyal yaşamında merkezi bir rol üstlendi.
Hristiyan mirasıyla iç içe bir çevre
Çarşının bulunduğu bölge, ticari öneminin yanı sıra dini mirasıyla da dikkat çekiyor. Via Recta’ya açılan dar sokaklardan birinde yer alan Aziz Hananya Şapeli, Hristiyan geleneğinde önemli bir yere sahip bulunuyor. Geleneksel anlatılara göre burası, Aziz Pavlus’un dönüşümünün ardından ağırlandığı yer olarak kabul ediliyor.
Çevrede farklı mezheplere ait kilise ve manastırların bulunması, Şam’ın tarih boyunca koruduğu çok dinli yapıyı gözler önüne seriyor.
Hamidiye Çarşısı ile süreklilik
Midhat Paşa Çarşısı, Şam’ın en tanınmış ticaret alanlarından Hamidiye Çarşısı’na yürüme mesafesinde yer alıyor. Bu iki çarşı birlikte, Eski Şehir’in ticari omurgasını oluştururken, geleneksel zanaatlar ve gündelik ticaret bu hat üzerinde kesintisiz biçimde sürdürülüyor.
Zanaat ve günlük hayatın buluştuğu nokta
Çarşıda kumaşlar, geleneksel giysiler, bakır işlemeleri, baharatlar, parfümler ve el sanatları ürünleri sunan dükkânlar yan yana sıralanıyor. Kuşaktan kuşağa aktarılan zanaat bilgisi, bugün hâlâ bu dükkânlarda yaşamaya devam ediyor.
Taş kemerleri, dar dükkânları ve kalabalık atmosferiyle Midhat Paşa Çarşısı, geçmişin Şam’da hâlâ gündelik hayatın bir parçası olduğunu hatırlatan güçlü bir simge olarak öne çıkıyor. Antik bir yol üzerinde şekillenen ve yüzyıllar boyunca canlılığını koruyan bu çarşı, Şam’ın medeniyetler arası buluşma noktası olma özelliğini bugün de sürdürüyor.
