Klasik Müzik Dünyasında Yüzyılın Keşfi: Mozart’ın Kayıp Paris Defteri Fransa Ulusal Kütüphanesi’nde Bulundu
Müzik tarihçilerini ve klasik müzik dünyasını heyecanlandıran tarihi bir keşif, Fransa Ulusal Kütüphanesi'nin (BnF) Müzik Bölümü arşivlerinde gerçekleşti. Yıllardır isimsiz (anonim) el yazmaları arasında gün yüzüne çıkmayı bekleyen mermer desenli mütevazı bir müzik defterinin, yapılan uluslararası incelemeler sonucunda dünyaca ünlü Avusturyalı dâhi besteci Wolfgang Amadeus Mozart'a ait olduğu tescillendi.
Kütüphane Direktörü Gilles Pécout tarafından son yılların en önemli müzikal buluntularından biri olarak nitelendirilen bu eser, Mozart'ın henüz 22 yaşındayken Paris'te sürdürdüğü günlük eğitim ve kompozisyon faaliyetlerine dair benzersiz ayrıntılar sunuyor.
İsimsiz El Yazmalarından Çıkan Mucize
Tarihi belge, kütüphanenin 1800 öncesi koleksiyonlarından sorumlu küratörü ve müzikolog François-Pierre Goy tarafından yürütülen titiz bir arşiv taraması sırasında tesadüfen fark edildi.
Goy'un defterdeki yuvarlak ve hafifçe öne eğimli sol anahtarları ile Fransa'da o dönem yaygın olan tarza uymayan bas anahtarı yazımlarını fark etmesiyle büyük bir inceleme süreci başladı.
Defterde kullanılan Fransız yapımı dönemsel kağıtlar ve Mozart uzmanı Laurence Decobert'in kaligrafi (el yazısı) analizleri iddiaları güçlendirdi. Son olarak Avusturya'nın Salzburg kentindeki uluslararası Mozarteum Vakfı Dijital Arşivi (Bibliotheca Mozartiana) Direktörü Armin Brinzing'in yürüttüğü detaylı ekspertiz çalışmaları neticesinde, belgedeki el yazısının kesin olarak Mozart’a ait olduğu dünyaya resmen duyuruldu.
Genç Öğretmen ile Yetenekli Öğrencisinin Sayfalardaki Diyaloğu
Müzikologlar tarafından Mayıs-Temmuz 1778 dönemine tarihlendirilen 44 sayfalık defter, Mozart'ın Paris yıllarında dönemin saygın aristokratlarından Guînes Dükü'nün kızı Marie-Louise-Philippine de Bonnières de Guînes'e verdiği kompozisyon derslerini içeriyor. Belgeyi benzersiz kılan en önemli unsur ise öğretmen ve öğrencinin el yazılarının sayfalarda yan yana, adeta bir diyalog halinde harmanlanmış olması.
Mozart'ın o dönem babasına yazdığı mektuplarda "müzikal fikir üretmekte zorlandığından" şikayet ettiği öğrencisiyle yürüttüğü bu çalışmalar, dâhinin beste öğretim metodolojisine dair günümüze ulaşan en eski yazılı kaynak olma özelliğini taşıyor. Defterdeki son alıştırmanın yarım kalması ve ardından gelen 6 sayfanın boş bırakılması ise derslerin, genç kadının 26 Temmuz 1778'deki evliliğiyle birlikte aniden kesildiğini kanıtlıyor.
İki Asır Sonra Oval Salon’da İlk Kez Yankılanacak
Fransız Devrimi sırasında Guînes ailesinin el konulan malları arasından kütüphane arşivine aktarılan bu tarihi defterde, arp ve flüt için yazılmış 7 adet özel parça yer alıyor. Uzmanlar, bu parçalardan 6'sının tamamen bitmiş ve icra edilebilir durumda olduğunu açıkladı.
Yaklaşık 20 dakika süren bu kayıp besteler, keşfin hemen ardından Paris'teki tarihi Fransa Ulusal Kütüphanesi Richelieu binasının Oval Salonu'nda (Salle Ovale) düzenlenecek özel bir konserle ilk kez günümüz dinleyicisiyle buluşacak. Eserler, Radio France Filarmoni Orkestrası'nın başflütçüsü Mathilde Caldérini ve arp sanatçısı Nicolas Tulliez tarafından iki asırdan fazla bir süre sonra yeniden hayata döndürülecek.
