ABD’de idam cezasının geçmişi 1608 yılına kadar uzanıyor. Ülkede 1972’de Yüksek Mahkeme kararıyla uygulama fiilen durdurulurken, 1976’da alınan kararların ardından yeniden başladı. Bugün idam cezası bazı eyaletlerde ve federal hukuk kapsamında uygulanmaya devam ediyor.
ABD’de idam cezası 1608 yılına uzanıyor
ABD’de idam cezasının tarihi, ülkenin bağımsızlığını kazanmasından önceki İngiliz sömürge dönemine dayanıyor. Tarihsel kayıtlara göre, Kuzey Amerika’daki İngiliz kolonilerinde belgelenen ilk infaz 1608 yılında gerçekleştirildi. Kaptan George Kendall, Virginia kolonisinde idam edildi.
19. yüzyıllarda ölüm cezasının kapsamı eyaletlere göre değişti. Bazı eyaletler idamla cezalandırılabilecek suçların sayısını azaltırken infazların cezaevleri gibi kapalı alanlarda gerçekleştirilmesi yönünde de adımlar atıldı.
1972’de durduruldu, 1976’da yeniden başladı
ABD’de idam cezasının modern hukuk tarihindeki önemli dönüm noktalarından biri, Yüksek Mahkemenin 1972 tarihli Furman v. Georgia kararı oldu. Mahkeme, o dönemdeki idam cezası uygulamalarının anayasal sorunlar taşıdığına hükmederek mevcut sistemi fiilen durdurdu.
Eyaletlerin yeni yasal düzenlemeler hazırlamasının ardından Yüksek Mahkeme, 1976 yılında Gregg v. Georgia kararıyla belirli güvenceler içeren idam cezası düzenlemelerinin anayasal olarak uygulanabileceğine karar verdi.
İnfazlar, 17 Ocak 1977’de Gary Gilmore’un kurşuna dizilmesiyle yeniden başladı. Böylece ABD’de ölüm cezası uygulaması, yeni yasal düzenlemeler çerçevesinde tekrar hayata geçirildi.
ABD’de hangi infaz yöntemleri kullanılıyor?
ABD’de infaz yöntemleri, eyaletlerin ve federal yönetimin mevzuatına göre değişiyor. Tarih boyunca asma, elektrikli sandalye ve zehirli gaz gibi yöntemler kullanıldı.
Günümüzde ölümcül enjeksiyon yaygın infaz yöntemlerinden biri olmayı sürdürürken bazı yargı bölgelerinde başka yöntemler de yasal düzenlemelerde yer alıyor. Bunlar arasında kurşuna dizilme de bulunuyor.
ABD Adalet Bakanlığı, 2026 yılında federal infaz protokolünün yeniden düzenlenmesine ilişkin adımlar attı. İnfaz yöntemlerine yönelik düzenlemeler, federal hukuk kapsamında ölüm cezasının nasıl uygulanacağına ilişkin tartışmaları yeniden gündeme getirdi.
ABD’de halka açık infazlar yeniden gündemde
ABD’de infazların kamuya açık gerçekleştirilmesi, ölüm cezasının kendisinden ayrı bir tartışma konusu olarak öne çıkıyor. Ülkede son kamuya açık infazlar 1930’lu yıllarda gerçekleştirildi. Daha sonraki dönemde infazlar cezaevleri gibi kapalı alanlarda yapılmaya başlandı.
Ekim 2026’da Fort Hood saldırısının faili Nidal Hasan hakkındaki infaz iddiaları, kamuya açık infaz tartışmasını yeniden gündeme taşıdı. Hasan, 2009 yılında Teksas’taki Fort Hood askeri üssünde düzenlenen saldırıda 13 kişinin ölümüne ve 32 kişinin yaralanmasına neden olmuştu.
ABD Başkanı Donald Trump’ın Hasan’ın kurşuna dizilerek idam edilmesini onayladığı ve infaz için 3 Aralık tarihinin belirlendiği yönündeki haberler gündeme geldi. Ancak planlanan bir infaz tarihi, infazın kesin olarak gerçekleştirileceği anlamına gelmiyor; hukuki süreçler ve resmî kararlar belirleyici oluyor.
ABD’nin bütün eyaletlerinde idam cezası var mı?
Hayır. İdam cezası ABD’nin bütün eyaletlerinde yürürlükte değil. Bazı eyaletler ölüm cezasını tamamen kaldırırken bazıları mevzuatında tutmaya devam ediyor. İdam cezasının yasal olduğu eyaletlerde de infazların uygulanması, ertelenmesi veya durdurulması farklılık gösterebiliyor.
Federal hukuk kapsamında ise belirli ağır suçlar için idam cezası talep edilebiliyor. Bu nedenle bir eyalette ölüm cezasının kaldırılmış olması, federal yargı yetkisine giren suçlarda idam cezasının da otomatik olarak ortadan kalktığı anlamına gelmiyor.
ABD’de idam cezası, yüzyıllara uzanan geçmişi ve değişen hukuki düzenlemeleriyle ülkenin en tartışmalı ceza politikalarından biri olmayı sürdürüyor. İnfaz yöntemleri, ölüm cezasının uygulanma koşulları ve infazların kamuya açık olup olmaması, ülkedeki tartışmaların başlıca konuları arasında yer alıyor.
