G20, dünyanın önde gelen gelişmiş ve yükselen ekonomilerini aynı çatı altında buluşturan en önemli uluslararası ekonomik işbirliği platformlarından biri olarak öne çıkıyor. 1999 yılında kurulan G20, küresel ekonomik istikrarın güçlendirilmesinden enerji ve iklim politikalarına, yapay zekâdan kalkınmaya kadar genişleyen gündemiyle uluslararası karar alma süreçlerinde önemli bir rol üstleniyor.
G20 nasıl kuruldu?
G20, 1997 Asya ve 1998 Rusya mali krizlerinin ardından, küresel ekonomik sistemde daha geniş bir temsil ve daha güçlü mali istikrar sağlanması amacıyla 1999 yılında kuruldu.
İlk döneminde Maliye Bakanları ve Merkez Bankası Başkanları düzeyinde faaliyet gösteren G20, 2008 küresel mali krizinin ardından Liderler düzeyinde toplanmaya başladı. Böylece ekonomik ve mali konuların yanı sıra küresel ölçekte önem taşıyan çok sayıda başlığın ele alındığı kapsamlı bir platform haline geldi.
G20'nin üyeleri
G20; Türkiye, ABD, Almanya, Arjantin, Avustralya, Birleşik Krallık, Brezilya, Çin Halk Cumhuriyeti, Endonezya, Fransa, Güney Afrika, Hindistan, İtalya, Japonya, Kanada, Güney Kore, Meksika, Rusya, Suudi Arabistan, Avrupa Birliği ve Afrika Birliği'nden oluşuyor.
Platformda yer alan ülkelerin yanı sıra dönem başkanı tarafından her yıl bazı ülkeler toplantılara davet edilebiliyor. İspanya ise G20 üyesi olmamasına rağmen daimi konuk ülke statüsüyle G20 Zirveleri ve diğer toplantılara katılıyor.
G20, küresel ekonominin yaklaşık yüzde 85'ini, dünya ticaretinin yaklaşık yüzde 75'ini ve dünya nüfusunun yaklaşık üçte ikisini temsil eden bir platform olarak değerlendiriliyor.
G20'nin gündemi genişledi
Kuruluşunda temel olarak küresel mali krizler ve ekonomik istikrar üzerine yoğunlaşan G20'nin gündemi zaman içerisinde genişledi.
Bugün G20 toplantılarında ekonomik ve mali konuların yanı sıra;
- Kalkınma,
- Enerji güvenliği,
- İklim değişikliği,
- İstihdam,
- Yoksulluğun azaltılması,
- Gıda güvenliği,
- Yolsuzlukla mücadele,
- Teknoloji,
- Yapay zekâ,
- Küresel ticaret
gibi başlıklar da ele alınıyor.
Bu yönüyle G20, yalnızca ekonomik politikaların değerlendirildiği bir platform olmaktan çıkarak küresel ekonomik sistemin geleceğine ilişkin politika ve işbirliği alanlarının görüşüldüğü kapsamlı bir yapıya dönüştü.
G20'nin daimi sekretaryası bulunmuyor
G20'nin diğer bazı uluslararası kuruluşlardan farklı olarak daimi bir sekretaryası bulunmuyor. Dönem başkanlığını üstlenen ülke, başkanlık süresi boyunca sekretarya görevini de yürütüyor.
G20'nin çalışmalarında sürekliliğin sağlanması amacıyla ise Troyka sistemi uygulanıyor. Troyka; bir önceki dönem başkanı, mevcut dönem başkanı ve bir sonraki dönem başkanından oluşuyor.
2026 G20 Dönem Başkanlığı ABD'de
2026 yılında G20 Dönem Başkanlığını ABD yürütüyor.
ABD'nin dönem başkanlığı kapsamında öne çıkardığı öncelikler arasında ekonomik büyüme ve refahın artırılması, düzenleyici kısıtlamaların sınırlandırılması, ucuz ve güvenli enerji tedarik zincirlerinin oluşturulması ile yeni teknolojiler ve yapay zekâ alanında liderliğin güçlendirilmesi bulunuyor.
Bu başlıklar, küresel ekonominin dönüşümünde enerji ve teknolojinin giderek daha belirleyici hale geldiği bir dönemde G20 gündeminin önemli unsurları arasında yer alıyor.
Türkiye ve G20
Türkiye, G20'nin kurucu üyeleri arasında yer alıyor ve platformun çalışmalarına aktif şekilde katkı sağlıyor.
Türkiye, G20'nin gelişmiş ve gelişmekte olan büyük ekonomileri aynı platformda buluşturması nedeniyle küresel ekonomik işbirliği ve eşgüdüm açısından önemli bir mekanizma olduğunu değerlendiriyor.
Türkiye, 1 Aralık 2014 tarihinde G20 Dönem Başkanlığını üstlendi. Dönem başkanlığı, 15-16 Kasım 2015 tarihlerinde Antalya'da gerçekleştirilen G20 Liderler Zirvesi ile tamamlandı.
Türkiye'nin G20 Dönem Başkanlığı
Türkiye'nin dönem başkanlığı sırasında yıl boyunca yaklaşık 60 resmi toplantı gerçekleştirildi. Bu toplantıların 10'u bakanlar düzeyinde düzenlenirken, yaklaşık 15 bin kişi toplantılara katıldı.
Antalya'da gerçekleştirilen G20 Liderler Zirvesi ise Türkiye'nin ev sahipliği yaptığı en kapsamlı uluslararası organizasyonlardan biri oldu. Zirveye yaklaşık 10 bin katılımcı katılırken, toplantı yaklaşık 2 bin 500 basın mensubu tarafından takip edildi.
Türkiye'nin dönem başkanlığında, G20'nin mevcut ekonomik gündeminin ileri taşınmasının yanı sıra gelişmekte olan ülkelerin önceliklerinin gündeme alınması hedeflendi.
Terörizm ve mülteci krizi G20 gündemine taşındı
Türkiye'nin G20 Dönem Başkanlığı sırasında ekonomik konuların yanı sıra küresel siyasi gelişmeler de gündemde daha fazla yer buldu.
G20 tarihinde ilk kez terörizmle mücadele ve mülteci krizi, resmi Liderler Zirvesi gündeminin siyasi başlıkları arasında yer aldı. Terörizmle mücadele konusunda G20 Liderleri tarafından ilk kez bir bildiri kabul edilirken, mülteci krizine de Antalya Zirvesi Sonuç Bildirgesi'nde yer verildi.
Türkiye'nin dönem başkanlığı sırasında ayrıca Düşük Gelirli Gelişmekte Olan Ülkeler konusunda G20 tarihinde ilk kez bir çerçeve belgesi kabul edildi.
Küresel ekonominin ortak platformu
G20, farklı kıtalardan gelişmiş ve yükselen ekonomileri aynı masa etrafında buluşturması bakımından küresel ekonomik yönetişimin önemli platformlarından biri olmayı sürdürüyor.
Kuruluşundan bu yana ekonomik ve finansal istikrarı temel gündeminde tutan G20, günümüzde enerji, iklim değişikliği, teknoloji, yapay zekâ, istihdam ve kalkınma gibi alanları da gündemine dahil ederek küresel ekonomik sistemdeki değişimlere uyum sağlamaya çalışıyor.
G20'nin temel özelliği ise farklı ekonomik yapılara ve bölgesel önceliklere sahip ülkeleri ortak bir platformda buluşturarak küresel ölçekte ekonomik işbirliği ve koordinasyonu güçlendirmeyi amaçlaması.
