İngiltere'de Giardia vakalarının 2025 yılında 2016'dan bu yana en yüksek seviyeye çıkması, halk arasında fazla bilinmeyen bu parazit kaynaklı enfeksiyonu yeniden gündeme getirdi. Peki Giardia nedir, nasıl bulaşır ve hangi belirtilere yol açar?
Giardia nedir?
Giardia, insan ve hayvanların bağırsaklarında yaşayabilen mikroskobik bir parazittir. Bu parazitin neden olduğu enfeksiyona giardiasis (giardiyazis) adı verilir.
Hastalık özellikle bağırsak sistemini etkiler ve en belirgin belirtisi ishaldir. Bunun yanında karın ağrısı ve krampları, şişkinlik, gaz, geğirme ve kilo kaybı gibi şikayetlere de neden olabilir.
Nasıl bulaşıyor?
Giardia'nın temel bulaşma yolu, parazitin bulunduğu dışkıyla kirlenmiş su, yiyecek veya yüzeylerin ağız yoluyla alınmasıdır.
Enfeksiyon;
Kirlenmiş içme suyunun tüketilmesi,
İyi yıkanmamış veya kirli suyla temas etmiş gıdaların yenilmesi,
Enfekte kişi veya hayvanlarla doğrudan temas,
Hijyen kurallarına uyulmaması,
Kirlenmiş nehir, göl ve diğer sularda yüzülmesi
gibi yollarla bulaşabilir.
Enfeksiyon cinsel temas yoluyla da bulaşabilir. Özellikle uluslararası seyahat eden kişilerde, temiz olmayan su ve gıdaların tüketilmesi önemli risk oluşturur.
Belirtileri neler?
Giardia enfeksiyonunun en yaygın belirtisi ishaldir. Ancak hastalık kişiden kişiye farklı şekilde seyredebilir.
Başlıca belirtiler arasında:
Sulu veya yağlı görünümlü ishal,
Karın krampları ve ağrısı,
Şişkinlik,
Aşırı gaz,
Geğirme,
Bulantı,
Halsizlik,
Kilo kaybı
yer alabilir.
Bazı kişilerde enfeksiyon herhangi bir belirtiye neden olmayabilir. Belirti gösteren kişilerde ise şikayetler birkaç hafta sürebilir ve bazı durumlarda daha uzun süre devam edebilir.
Kimler için daha riskli?
Giardia enfeksiyonu çoğu kişide tedavi edilebilir olsa da küçük çocuklar, yaşlılar ve bağışıklık sistemi zayıf kişiler açısından daha ciddi sonuçlara yol açabilir.
Özellikle çocuklarda uzun süren enfeksiyon; önemli kilo kaybı, yetersiz beslenme ve büyüme-gelişme sorunlarına neden olabilir.
Tedavisi var mı?
Giardia enfeksiyonunda öncelikli olarak sıvı kaybının önlenmesi önem taşıyor. Bol sıvı tüketilmesi gerekir.
Doktor tarafından gerekli görülmesi halinde enfeksiyonun tedavisinde antiparaziter ilaçlar kullanılabilir. Hangi ilacın ve tedavinin uygulanacağı kişinin durumuna göre sağlık profesyoneli tarafından belirlenmelidir.
Uzun süren veya şiddetlenen ishal, susuzluk belirtileri, belirgin kilo kaybı ya da özellikle çocuklarda ortaya çıkan ciddi şikayetler durumunda sağlık kuruluşuna başvurulması önem taşıyor.
Giardia'dan nasıl korunulur?
Enfeksiyondan korunmanın en önemli yollarından biri el hijyenine dikkat etmek. Tuvalet kullanımından sonra, çocukların bezleri değiştirildikten sonra ve yemek hazırlamadan önce ellerin sabun ve suyla yıkanması gerekiyor.
Seyahat sırasında ise güvenilir içme suyu tüketilmesi, çiğ ve iyi yıkanmamış gıdalardan kaçınılması öneriliyor.
Özellikle nehir, göl ve diğer açık sularda yüzülürken de dikkatli olunması gerekiyor. Kirlenmiş suyun yutulması enfeksiyon riskini artırabiliyor.
İngiltere'deki artış neden önemli?
İngiltere Sağlık Güvenliği Ajansı'nın verilerine göre ülkede Giardia vakaları 2024'te 5 bin 450 iken 2025'te 6 bin 69'a yükseldi. Bu, yüzde 11,4'lük artış anlamına geliyor ve 2016'dan bu yana kaydedilen en yüksek yıllık vaka sayısı olarak dikkat çekiyor.
Uzmanlar artışın nedenleri arasında daha gelişmiş test yöntemlerini, pandemi sonrasında seyahatlerin artmasını ve iklim ile çevresel değişiklikleri değerlendiriyor.
Özetle Giardia, kirli su ve gıda başta olmak üzere çeşitli yollarla bulaşabilen bağırsak parazitidir. Uzun süren ishal ve sindirim sistemi şikayetlerinde erken değerlendirme, özellikle çocuklar ve risk grubundaki kişiler açısından önem taşıyor.
