Rohingya Krizi: Detaylı Bir BakışRohingya krizi, Myanmar'ın (eski adıyla Burma) Rakhine eyaletinde yaşayan Müslüman Rohingya halkına yönelik sistematik zulüm, şiddet ve yerinden edilme olaylarını kapsayan bir insanlık krizidir. Bu kriz, etnik ve dini ayrımcılık köklerine dayanır ve uluslararası toplum tarafından soykırım olarak nitelendirilmiştir.
Rohingya halkı, Myanmar'da vatandaşlık haklarından mahrum bırakılmış bir azınlık grubudur ve yıllardır ayrımcılığa maruz kalmaktadır.Tarihsel Arka PlanRohingya krizi, 19. yüzyıla kadar uzanan köklere sahiptir. İngiliz sömürge döneminde (1824-1948), Rohingyalar Bengal'den göç etmiş Müslümanlar olarak görülmüş ve yerel Budist Rakhine halkıyla gerilimler yaşanmıştır.
II. Dünya Savaşı sırasında Rohingyalar İngilizler tarafında savaşırken, Rakhine Budistleri Japonları desteklemiş, bu da etnik çatışmaları derinleştirmiştir.Bağımsızlık sonrası (1948'den itibaren), Myanmar hükümeti Rohingyaları "yabancı" olarak tanımlamış ve 1982 Vatandaşlık Yasası ile vatandaşlıklarını iptal etmiştir. Bu yasa, Rohingyaları "devletsiz" hale getirmiş ve temel haklardan yoksun bırakmıştır.
1970'ler ve 1990'larda büyük çaplı askeri operasyonlar (örneğin 1978 Naga Min Operasyonu) sırasında yüz binlerce Rohingya Bangladeş'e kaçmıştır.2012'de Rakhine'de çıkan şiddet olayları, Rohingya köylerinin yakılmasına ve binlerce kişinin yerinden edilmesine yol açmıştır. Bu olaylar, Budist milliyetçiliğinin yükselişiyle tetiklenmiştir.2017 Krizi ve Soykırım İddialarıKrizin zirvesi, Ağustos 2017'de Myanmar ordusu (Tatmadaw) tarafından başlatılan "temizlik operasyonları" ile yaşanmıştır. ARSA (Arakan Rohingya Kurtuluş Ordusu) adlı militan grubun polis karakollarına saldırısını bahane eden ordu, Rohingya köylerini sistematik olarak hedef almıştır.
Bu operasyonlarda köylerin yakılması, toplu tecavüzler, cinayetler ve zorla yerinden etmeler rapor edilmiştir.Sonuç olarak, yaklaşık 700.000 Rohingya Bangladeş'e kaçmış ve Cox's Bazar'da dünyanın en büyük mülteci kampı oluşmuştur.
BM ve uluslararası örgütler, bu olayları "soykırım" ve "etnik temizlik" olarak tanımlamıştır. Myanmar lideri Aung San Suu Kyi'nin sessizliği ise eleştirilere yol açmıştır.Nedenler
- Etnik ve Dini Ayrımcılık: Rohingyalar, Myanmar'da "Bengalli göçmenler" olarak görülür ve Budist çoğunluk tarafından dışlanır.
- Askeri Politikalar: Ordu, Rohingyaları ulusal güvenlik tehdidi olarak göstererek zulmü meşrulaştırır.
- Ekonomik Faktörler: Rakhine eyaletindeki doğal kaynaklar (gaz, petrol) üzerindeki rekabet.
- Jeopolitik Etkiler: Çin ve Hindistan'ın Myanmar'a yatırımları, uluslararası baskıyı azaltır.
Etkiler ve Güncel Durum
- İnsanlık Dramı: Yaklaşık 1 milyon Rohingya mülteci Bangladeş'te kamplarda yaşıyor; açlık, hastalık ve doğal afetler (muson selleri) tehdit ediyor.
- Myanmar'da kalan Rohingyalar ise toplama kamplarında tutuluyor.
- Uluslararası Yanıt: BM, ICC (Uluslararası Ceza Mahkemesi) soruşturma başlatmış; ABD, AB ve Kanada yaptırımlar uygulamıştır. Gambiya, Myanmar'ı soykırım suçlamasıyla Lahey'e taşımıştır.
- 2021 Darbesi Sonrası: 2021 askeri darbesiyle durum kötüleşmiş; iç çatışmalar Rohingya'yı daha da etkilemiştir. 2026 itibarıyla geri dönüşler hâlâ mümkün değil, mülteciler belirsizlik içinde.
Bu kriz, küresel mülteci sorunlarının bir örneği olarak devam etmekte ve acil uluslararası müdahale gerektirmektedir.
