European Food Safety Authority (EFSA): AB’de balık tüketimi ve cıva farkındalığı araştırması yayımlandı
Avrupa Birliği’nde (AB) balık ve deniz ürünü tüketimi ile cıva riskine ilişkin farkındalığı inceleyen yeni araştırma yayımlandı. EFSA’nın çalışması, tüketicilerin cıva içerebilecek türleri ne sıklıkla tükettiğini ve ulusal beslenme tavsiyelerinden ne ölçüde haberdar olduklarını ortaya koydu.
Araştırma, European Commission talebiyle gerçekleştirildi. İlk anket Nisan-Mayıs 2023’te 27 AB üyesi ülke ile İzlanda ve Norveç’te yapıldı. İkinci anket ise balık tüketimine ilişkin tavsiyelerini güncelleyen 10 ülke ile güncellemeyen 5 ülkede uygulandı. Özellikle fetüsün cıvaya karşı daha hassas olması nedeniyle, hamile ve emziren kadınların örneklemdeki payı artırıldı.
Tüketim sıklığı dikkat çekti
EFSA Gıda Tüketimi Uzmanı Sofia Ioannidou, ankete katılanların yüzde 60’ının balık ve deniz ürünü tükettiğini belirtti. Tüketicilerin yaklaşık üçte biri—ergen ve yetişkinlerin yüzde 34’ü, hamile kadınların ise yüzde 33’ü—cıva için en yüksek maksimum limitlere sahip türleri haftada üç veya daha fazla kez tükettiklerini ifade etti. Raporda, örneklemin temsiliyetine ilişkin belirsizlikler nedeniyle sonuçların temkinli değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı.
Hangi türler riskli?
Büyük yırtıcı balıklar—örneğin köpekbalığı, kılıçbalığı ve orkinosun bazı türleri (bigeye ve bluefin)—besin zincirinde üst sıralarda yer aldıkları için yaşam süreleri boyunca cıva biriktirebiliyor. AB’de bazı türler için maksimum cıva limitleri 1,0 mg/kg; diğer türler için 0,5 mg/kg veya 0,3 mg/kg olarak belirlenmiş durumda.
Ulusal tavsiyeler ne diyor?
AB’de çoğu ulusal otorite, yüksek cıva limitine sahip türler için haftada 1-2 porsiyon; daha düşük limitli türler için 3-4 porsiyon öneriyor. Hamile kadınlara ise genellikle büyük balıklar yerine daha küçük ve daha az cıva içeren türleri tercih etmeleri tavsiye ediliyor. Amaç, balık tüketiminin bilişsel ve bağışıklık gelişimi ile kalp-damar sağlığı gibi faydalarından yararlanırken metilcıvaya maruziyeti en aza indirmek.
Farkındalık ve davranış
Araştırma, tüketicilerin tavsiyelere dair farkındalığını sosyal bilim yöntemleriyle inceledi. EFSA Bilimsel Komitesi üyesi Angela Bearth, katılımcıların bir kısmının ulusal tavsiyeleri duyduğunu ve dikkate aldığını belirtse de, tat, maliyet ve sağlıklı beslenme isteği gibi faktörlerin gerçek tüketim davranışlarında daha belirleyici olduğunu söyledi.
Ankete göre, sağlık faydaları hakkında bilgi sahibi olanların oranı (yaklaşık 5’te 1’den ziyade 5’te 10) riskleri bilenlerden (yaklaşık 10’da 1) daha yüksek. Bununla birlikte cıva, balık ve deniz ürünleriyle ilişkilendirilen en bilinen kirletici olarak öne çıktı.
Ulusal otoritelere destek
Raporda ülkeler arasında ve ergen/yetişkin nüfus ile hamile kadınlar arasında hem tüketim hem de farkındalık düzeylerinde önemli farklılıklar bulunduğu kaydedildi. Bulguların, ulusal halk sağlığı otoritelerinin tüketicilere yönelik iletişim stratejilerini geliştirmesine katkı sağlaması bekleniyor.
