Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) tarafından gerçekleştirilen yenilikçi bir araştırma, 26 ilde 7 bin 511 gençle yapılan "Gençlerin Medya Kullanımı ve Dijital Okuryazarlık Araştırması" sonuçları, günümüz gençliği ile ilgili medya tüketim eğilimlerindeki belirgin değişimleri ortaya koydu.
Televizyon İzleme Alışkanlıklarındaki Düşüş
2022 yılında 15-21 yaş grubundaki gençlerin günlük ortalama televizyon izleme süresi 1 saat 40 dakikadan yalnızca 40 dakikaya geriledi. Bu düşüş, gençlerin televizyona olan ilgisinin önemli ölçüde azaldığını gösteriyor. Araştırma bulgularına göre, gençlerin televizyonu her gün izleme oranı sadece yüzde 10,1 düzeyinde kalmış durumda. Bu veriler, dijital medyanın ve sosyal platformların geleneksel izleme alışkanlıkları üzerinde büyük bir etkisi olduğunu ortaya koyuyor. Gençlerin giderek daha fazla dijital mecralara yönelmesi, televizyon izleme sürelerini oldukça kısıtlıyor ve eğlence alışkanlıklarının değiştiğini işaret ediyor.
İnternet ve Dijital Platformların Yükselişi
Yapılan araştırma, gençlerin ana medya kaynaklarının internet ve dijital platformlar olduğunu doğruladı. Günlük ortalama internet kullanım süresi 4 saatin üzerine çıkarken, sosyal medya kullanım süresi ise ortalama 3 saat 24 dakika olarak ölçüldü. Bu durum, gençlerin günlük yaşamlarında dijital içeriklere ne kadar bağımlı hale geldiğini gösteriyor. Sosyal medyanın habercilik rolü de arttı; katılımcıların yüzde 86,6'sı, sosyal medya platformlarını gündemi takip etmek için tercih ettiklerini belirtti. Bu veriler, gençlerin haber alma yöntemlerinde geleneksel medyanın yerini sosyal ağların aldığını açıkça gösteriyor.
Dijital Okuryazarlıkta Artış
Gençlerin dijital okuryazarlık seviyelerindeki artış da dikkat çeken bir başka bulgu. Araştırmada, yüksek dijital okuryazarlık oranı 2022 yılında yüzde 29,4 seviyesindeyken, güncel verilere göre bu oran yüzde 57,2’ye çıktı. Önceki dönemde düşük okuryazarlık seviyesindeki gençlerin oranı yüzde 35,6 iken, günümüzde bu oran yüzde 13,9’a düşmüş durumda. Ancak, gençlerin yalnızca yüzde 42'sinin temel bilgisayar yazılımlarını yeterince etkin kullanabildiği görülüyor. Ayrıca, dijital ayak izi farkındalığı da yüzde 55,3 seviyesinde kalıyor. Bu durum, dijital dünyada daha fazla bilgi sahibi olma ihtiyaçlarının arttığını ve gençlerin teknolojiye adaptasyonlarını göstermektedir.
RTÜK'ten Yapay Zeka Destekli Proje
Medya tüketim alışkanlıklarındaki dönüşüm, TBMM Okul Saldırılarını ve Dijital Riskleri Araştırma Komisyonu tarafından da incelendi. RTÜK Başkanı Mehmet Daniş, geleneksel denetim yöntemlerinin yetersiz kaldığını belirtti ve bu bağlamda Veri İnceleme ve Analiz Sistemi (VİA+) adında yapay zeka destekli bir otonom proje geliştirdiklerini açıkladı. Bu projenin amacı, dijital yayıncılıktaki risklere ve algoritma bazlı içerik önerilerine daha hızlı müdahale edebilmek. Ek olarak, RTÜK Başkan Yardımcısı Deniz Güler, sosyal medya kullanımının sadece teknik düzenlemelerle değil, aynı zamanda psikososyal boyutlarıyla da ele alınması gerektiğini vurguladı.*Kapak görseli yapay zekayla oluşturulmuştur.
