BRÜKSEL – Avrupa Birliği'nde yapay zeka sistemlerinin daha şeffaf ve güvenilir hale getirilmesini amaçlayan yeni kurallar 2 Ağustos 2026 itibarıyla uygulanmaya başladı.
Avrupa Komisyonu, yapay zekanın hızla gelişmesiyle birlikte yapay zeka tarafından üretilen veya değiştirilen içeriklerin insan üretimi gerçek içeriklerden ayırt edilmesinin giderek zorlaştığına dikkat çekti.
Yeni düzenlemelerle yanlış bilgilendirme, geniş çaplı manipülasyon, dolandırıcılık, kimliğe bürünme ve tüketicilerin yanıltılması gibi risklerin azaltılması hedefleniyor.
Yapay zeka içerikleri etiketlenecek
Yeni şeffaflık yükümlülükleri kapsamında belirli yapay zeka tarafından oluşturulan veya manipüle edilen içeriklerin açık ve görünür şekilde etiketlenmesi ve makine tarafından okunabilir işaretler içermesi gerekecek.
Kurallar özellikle gerçek kişi, nesne, mekan, kuruluş veya olayları taklit eden görüntü, ses ve videoları, yani deepfake içerikleri kapsıyor.
Ayrıca duygu tanıma ve biyometrik kategorilendirme sistemleri de yeni şeffaflık yükümlülükleri kapsamında değerlendirilecek.
Kamuoyunu ilgilendiren konularda bilgi vermek amacıyla yayımlanan ve herhangi bir insan incelemesinden veya editoryal kontrolden geçmeyen yapay zeka üretimi metinler için de etiketleme şartı getiriliyor.
Kullanıcılar yapay zekayla konuştuğunu bilecek
Düzenlemeler yalnızca içeriklerin etiketlenmesiyle sınırlı olmayacak.
Bir kullanıcının gerçek bir insan yerine yapay zeka sistemiyle etkileşim kurduğu durumlarda bunun açıkça belirtilmesi gerekecek.
Bu kapsamda chatbotlar, yapay zeka ajanları ve dijital avatarlar aracılığıyla gerçekleştirilen etkileşimlerde kullanıcıların karşılarında bir yapay zeka sistemi bulunduğunu bilmeleri sağlanacak.
Avrupa Komisyonu, şirketlerin ve kurumların yeni yükümlülüklere uyum sağlamasına yardımcı olmak amacıyla uygulama kılavuzları da yayımladı. Kılavuzlarda, yükümlülüklere uyumun nasıl gösterilebileceğine ve ilgili uygulama kurallarının nasıl kullanılabileceğine ilişkin açıklamalar yer alıyor.
Kurallara uymayan şirketlere milyonlarca avroluk ceza
Yeni şeffaflık kurallarının uygulanmasını ulusal piyasa gözetim makamları ile Avrupa Yapay Zeka Ofisi denetleyecek.
AB kurumlarının sağlayıcı veya uygulayıcı olduğu durumlarda ise Avrupa Veri Koruma Denetçisi de sürece dahil olacak.
Kurallara aykırılık halinde şirketlere 15 milyon avroya veya küresel yıllık cirolarının yüzde 3'üne kadar para cezası uygulanabilecek.
AB kurumları, organları ve ajansları için ise cezanın üst sınırı 750 bin avro olarak belirlendi.
Küçük ve orta ölçekli işletmeler ile küçük orta ölçekli şirketler açısından yaptırımlar uygulanırken orantılılık ilkesi dikkate alınacak.
AB Yapay Zeka Yasası aşamalı uygulanıyor
AB Yapay Zeka Yasası (AI Act) 1 Ağustos 2024'te yürürlüğe girmişti. Düzenlemenin hükümleri aşamalı olarak uygulanırken, farklı yükümlülükler farklı tarihlerde devreye giriyor.
Yasa, Avrupa Birliği genelinde güvenilir yapay zeka için ortak kurallar oluşturarak tek bir yapay zeka pazarı oluşturmayı ve inovasyonu desteklemeyi amaçlıyor.
Bunun yanında yapay zekanın insan sağlığı, güvenliği ve temel haklar üzerindeki potansiyel risklerinin azaltılması, demokrasi ve hukukun üstünlüğünün korunması da düzenlemenin temel hedefleri arasında bulunuyor.
Avrupa Komisyonu, AI Act'in etkin şekilde uygulanmasını öncelikli konular arasında değerlendiriyor.
