İngiltere hükümeti, imar ve yapı ruhsatı süreçlerinde yaşanan gecikmeleri azaltmak amacıyla yapay zekâ destekli PlanAssist sistemini devreye alıyor. Google DeepMind, Google Cloud ve teknoloji şirketi Faculty iş birliğiyle geliştirilen sistemin, rutin yapı başvurularında işlem sürelerini sekiz haftadan dört haftaya indirmesi hedefleniyor.
İngiltere Konut, Topluluklar ve Yerel Yönetimler Bakanlığı tarafından 30 Ekim 2026'da yapılan açıklamaya göre, yeni düzenlemeler 31 Ekim itibarıyla yürürlüğe giriyor. Düzenlemeler kapsamında basit imar başvurularına ilişkin kararların, belediye meclisi planlama komiteleri yerine uzman planlama görevlileri tarafından verilmesi sağlanacak.
Yeni Ulusal Yetki Devri Şeması (National Scheme of Delegation) ile özellikle evini genişletmek, çatı katını dönüştürmek veya iş yerinde iyileştirme yapmak isteyen vatandaşların daha hızlı yanıt alması amaçlanıyor. Böylece belediye meclis üyelerinin de daha kapsamlı ve önemli projelere odaklanması hedefleniyor.
Yapay zekâ rutin işlemlerde süreyi yüzde 58 azaltıyor
Yeni sistemin merkezinde yer alan PlanAssist, imar başvurularını, yerel planlama politikalarını ve araziye ilişkin kısıtlamaları tek platformda bir araya getiriyor.
Yapay zekâ destekli araç, planlama görevlilerinin başvurularla ilgili ihtiyaç duyduğu bilgileri daha hızlı incelemesine yardımcı oluyor. İlk testlerde, önemli planlama görevlerine ayrılan sürenin yüzde 58 azaldığı bildirildi.
Bu kazanım doğrultusunda, rutin konut başvurularının değerlendirme süresinin sekiz haftadan dört haftaya düşürülmesi hedefleniyor.
Bununla birlikte PlanAssist, imar kararlarını kendi başına vermeyecek. Başvuruların incelenmesi ve nihai kararların alınması yetkisi uzman planlama görevlilerinde kalacak.
Sistem 15 belediyede test edilecek
Camden, Barnet ve Dorset belediyelerinde gerçekleştirilen ilk denemelerin ardından PlanAssist'in kapsamı genişletiliyor.
Sistem, 12 ay boyunca İngiltere'deki toplam 15 yerel yönetimde test edilecek. İlk üç belediyeye ek olarak sisteme dahil edilen 12 belediye arasında Ashford, Lambeth, Newcastle, Nottingham, Bristol, Cumberland, North Lincolnshire, Rochdale, Redbridge, South Gloucestershire, Stoke-on-Trent ve Westminster bulunuyor.
İngiltere hükümeti, sistemin 2027 yılı sonuna kadar ülkedeki bütün belediyelerin kullanımına sunulmasını hedefliyor.
PlanAssist'in belediyeler için zorunlu bir yazılım olmayacağı, yerel yönetimlerin sistemi normal değerlendirme süreçlerine yardımcı olacak şekilde kullanacağı belirtildi.
420 yeni planlama uzmanı göreve alındı
İmar süreçlerindeki gecikmeleri azaltmak için yalnızca teknoloji yatırımları değil, insan kaynağına yönelik çalışmalar da yürütülüyor.
Hükümet destekli programlar aracılığıyla 420 yeni planlama uzmanının sisteme kazandırıldığı açıklandı. Böylece hükümetin 2024 seçim bildirgesinde yer alan 300 ilave uzman istihdamı hedefi aşılmış oldu.
İngiltere hükümeti, mevcut parlamento dönemi sona ermeden planlama sistemine toplam 1.400 yeni personel kazandırmayı hedefliyor.
Bu kapsamda 2026-2027 döneminde Pathways to Planning ve Public Practice programları için 14 milyon sterlinden fazla kaynak ayrıldı.
Bakanlardan yapay zekâ açıklaması
İngiltere Konut Bakanı Angela Rayner, yeni düzenlemelerin vatandaşların ve küçük işletmelerin basit imar başvurularında gereksiz yere beklemesini önleyeceğini belirtti.
Rayner, hükümetin planlama sistemine gerekli personeli, teknolojiyi ve düzenlemeleri kazandırdığını ifade ederek büyük konut ve altyapı projelerine daha fazla zaman ayrılacağını söyledi.
Yapay Zekâ Bakanı Kanishka Narayan ise PlanAssist'in kamu hizmetlerinde yapay zekâ kullanımına somut bir örnek olduğunu belirtti. Narayan, rutin planlama işlemlerinde harcanan zamanın yarıdan fazla azaltılmasının ailelere daha hızlı yanıt verilmesine yardımcı olacağını kaydetti.
Google DeepMind ve Google Cloud yetkilileri de sistemin yerel yönetimlerdeki idari iş yükünü azaltarak konut üretimi ve ekonomik büyüme hedeflerine katkı sağlayabileceğini ifade etti.
İngiltere'nin bu adımı, yapay zekânın kamu hizmetlerinde yalnızca bilgi üretmek için değil, bürokratik süreçleri hızlandırmak ve kamu kurumlarının iş yükünü azaltmak amacıyla da kullanılmasına yönelik uygulamalardan biri olarak öne çıkıyor.
