ABD’DEN ANTHROPIC’E ŞOK AMBARGO: YAPAY ZEKA DÜNYASINDA KÜRESEL KRİZ!
Silikon Vadisi ve küresel siyaset çevreleri, ABD Başkanı Donald Trump’ın yapay zeka devi Anthropic’e yönelik son hamlesinin yarattığı büyük sarsıntıyı konuşuyor. Şirketin en gelişmiş modelleri olan Claude Fable 5 ve Mythos 5'i piyasaya sürmesinden sadece birkaç gün sonra, 12 Haziran'da Trump yönetimi tarafından beklenmedik bir ihracat kontrolü kararı alındı.
Washington, "jailbreaking" (güvenlik protokollerini aşma) komutlarının ciddi bir ulusal güvenlik riski oluşturduğunu savunurken; San Francisco merkezli Anthropic ise bu risklerin abartıldığını ve rutin sektör sorunlarından ibaret olduğunu öne sürüyor.
Yabancı Çalışanlara Bile Yasak Geldi, Küresel Erişim Durdu
ABD Ticaret Bakanlığı tarafından getirilen sert kısıtlamalar, dünya genelindeki kullanıcıların yanı sıra Anthropic bünyesinde görev yapan yabancı uyruklu personeli de kapsıyor. Bu ağır yaptırım karşısında küresel erişimi tamamen askıya almak zorunda kalan şirket, operasyonel olarak büyük bir çıkmaza girdi. Beyaz Saray'ın bu sürpriz hamlesinin, Anthropic'in on milyarlarca dolarlık kaynak sağlama hedefiyle sonbaharda gerçekleştirmeyi planladığı halka arz (IPO) başvurusunu gizlice sunmasından hemen sonra gelmesi ise dikkat çekti.
Küresel Tepkiler ve Teknoloji Liderleri Ayakta
Söz konusu ihracat yasağı, teknoloji dünyasında ve uluslararası arenada çok sert tepkilere yol açtı:
170'ten Fazla Teknoloji Yöneticisi: Yayımladıkları açık mektupta, kısıtlamaların siber güvenlik uzmanlarını güçlü araçlardan mahrum bıraktığını ve Çin hızla ilerlerken ABD'nin yapay zeka liderliğini tehlikeye attığını vurguladı.
G7 Zirvesi'nde Yankı Buldu: Fransa'nın Evian kentinde düzenlenen zirvede İngiltere'nin yasaktan muaf tutulma talebi Washington tarafından reddedildi. Hindistan Başbakanı Narendra Modi ise yapay zekaya erişimin kapsayıcı olması gerektiğini belirtti.
Avrupa'da "Yapay Zeka Egemenliği" Tartışması Başladı
Bazı Avrupalı parlamenterler, ABD’nin tek taraflı olarak küresel erişimi kesebilmesini bir "acil durdurma düğmesi" tehdidi olarak yorumlayarak AB’nin kendi yapay zeka egemenliğini kurması gerektiğini savundu.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron: "Eğer bir gecede düğmeye basıp erişimi kesebiliyorsanız, bu şirketlerin modellerini satın almayacağız."
Almanya merkezli ifo Enstitüsü Başkanı Clemens Fuest ise bu yasağın Avrupa'nın altyapısal kırılganlığını ortaya koyduğunu belirtti. ifo verilerine göre yapay zeka altyapısındaki küresel güç dengesi şöyle şekilleniyor:
| Bölge / Ülke | Küresel Yapay Zeka Altyapı Payı |
|---|---|
| ABD | %75 |
| Çin | %15 |
| Avrupa Birliği (AB) | %5'ten az |
Pentagon ile Yaşanan Derin Krizin Geçmişi
Yaşanan bu son kriz, Anthropic ile Trump yönetimi arasındaki ilk gerilim değil. Şirket, yılın başlarında ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) ile karşı karşıya gelmişti. Anthropic; kitlesel gözetim ve tamamen otonom ölümcül silah sistemlerinde yapay zeka modellerinin kullanılmasını yasaklayan ilkelerinden taviz vermeyi reddetmişti.
Bunun üzerine Pentagon, şirketi "tedarik zinciri riski" ilan ederek yüz milyonlarca dolarlık sözleşmeleri iptal etmekle tehdit etmiş ve süreç yargıya taşınmıştı. Yapay zeka araştırmacısı Pedro Domingos ise şirketin kendisini ahlaki bir otorite gibi konumlandırarak devletin görevlerini üstlenmeye çalıştığını iddia ediyor.
Milyar Dolarlık Halka Arz Tehlikede mi?
Yaklaşık 1 trilyon dolar değerlemeye ve 47 milyar dolar yıllık gelire ulaştığı tahmin edilen Anthropic’in, halka arz yoluyla 30 ila 60 milyar dolar arasında bir kaynak yaratması bekleniyordu. Wall Street, Beyaz Saray'ın doğrudan hedefi haline gelen şirketin yatırımcı iştahını düşürebileceği endişesiyle süreci yakından izliyor.
Ancak halka arz uzmanı Prof. Jay Ritter, piyasanın bu kısıtlamaların geçici olduğuna inandığını ve şirketin 1 Kasım'dan önce halka arz duyurusu yapma ihtimalinin halen %85 seviyesinde olduğunu belirtiyor. G7 Zirvesi'nde konuşan Anthropic CEO'su Dario Amodei ise dünya liderlerine uluslararası iş birliği çağrısında bulunarak yapay zeka ekosistemindeki parçalanma eğilimine karşı durulması gerektiğini vurguladı.
