Yapay zeka yarışı büyüyor: Küresel yatırımlar rekor seviyeye ulaştı
Yapay zekanın birçok sektörde hızla yaygınlaşması, teknoloji şirketlerini çip, veri merkezi ve enerji altyapısı yatırımlarını artırmaya yöneltti. Özellikle NVIDIA, AMD, Microsoft, Google, Amazon ve Huawei gibi şirketlerin milyarlarca dolarlık yatırımları enerji, yarı iletken ve savunma sanayisi başta olmak üzere birçok sektörü doğrudan etkiliyor.
Stanford University tarafından yayımlanan araştırmaya göre, 2013-2025 döneminde özel sektörün yapay zeka yatırımları toplam 757,3 milyar dolara ulaştı. Yalnızca 2025 yılında yapılan yatırımlar ise bir önceki yıla göre yüzde 127,5 artarak 344,7 milyar dolar seviyesine çıktı. Böylece toplam yatırımların yaklaşık yarısı son bir yılda gerçekleşti.
Geçen yıl yapılan yatırımların 285,9 milyar dolarlık kısmını ABD merkezli şirketler oluştururken, Çinli şirketlerin bilinen yatırımları 12,4 milyar dolar, Birleşik Krallık şirketlerinin yatırımları ise 5,9 milyar dolar oldu.
Türkiye de son yıllarda yapay zeka projelerine hız verirken, yeni Ulusal Yapay Zeka Stratejisi hazırlıklarını sürdürüyor. Kurban Bayramı sonrası kamuoyuyla paylaşılması beklenen yeni eylem planıyla yapay zeka yatırımlarının artırılması hedefleniyor.
Toplam yapay zeka yatırımları, kurumsal ve yan yatırımlarla birlikte geçen yıl yüzde 129,9 artışla 581,7 milyar dolara ulaştı. ABD, fonlanan şirket sayısında 1953 şirket ile ilk sırada yer alırken, Birleşik Krallık 172 ve Çin 161 şirketle sıralamayı takip etti. Buna karşın Çin, yapay zeka alanındaki yayın, atıf ve patent sayılarında lider konumunu korudu.
Ülkeler, yapay zekanın ekonomik fırsatlarının yanı sıra güvenlik ve etik risklerine yönelik düzenlemeleri de artırıyor. European Union tarafından yürürlüğe alınan AI Act düzenlemesi, ABD’deki güvenlik tartışmaları ve Çin’in devlet kontrolünü önceleyen yaklaşımı küresel ölçekte farklı regülasyon modellerini ortaya koyuyor.
2016 yılına kadar G20 ülkelerinde yapay zekaya ilişkin herhangi bir yasa bulunmazken, geçen yıl sonu itibarıyla bu sayı 150’ye yükseldi. ABD 25 yasa ile ilk sırada yer alırken, South Korea 17, France ve Japan ise 10’ar yasa ile dikkat çekti.
Yapay zeka teknolojileri sağlık, tarım, ulaştırma, enerji, savunma ve finans gibi alanlarda da dönüşümü hızlandırıyor. Tarımda sensörler, dronlar ve uydu görüntüleriyle üretim süreçleri optimize edilirken; sağlıkta erken teşhis, uzaktan ameliyat ve kişiselleştirilmiş tedavi uygulamaları öne çıkıyor.
Savunma sanayisinde ise yapay zeka destekli otonom sistemler, görüntü işleme, elektronik harp ve siber güvenlik çözümleri stratejik önem kazanıyor. Bankacılık sektöründe dolandırıcılık tespiti, kredi risk analizi ve müşteri davranışı modellemelerinde yapay zeka kullanımının yaygınlaştığı belirtiliyor.
Uzmanlar, yapay zekanın yalnızca yeni bir teknoloji alanı değil; ülkelerin üretim kapasitesi, hizmet ihracatı ve küresel rekabet gücünü belirleyen temel ekonomik unsurlardan biri haline geldiğini vurguluyor.
