Antalya denilince akla ilk gelen deniz, kum ve güneş üçlüsü olsa da Toros Dağları'nın eteklerindeki tarihi dokular, kentin turizmdeki farklı yüzünü ortaya koyuyor. Bu rotaların en dikkat çekicilerinden biri olan Sarıhacılar, Ormana, Altınbeşik Mağarası ve Manastır Kanyonu ile birlikte kültür turlarının vazgeçilmez durakları arasında yer alıyor.
Kültür turizmi rehberi Zeynep Ocak, Antalya'nın sadece sahilleriyle anılmaması gerektiğini vurgulayarak, Toroslar'ın doğal ve kültürel zenginliklerinin kentin turizm potansiyelini bambaşka bir boyuta taşıdığını söyledi. Ocak, haftada 2-3 gün turist gruplarıyla Sarıhacılar'a geldiklerini belirterek, "Antalya insanların zihninde hep deniz, kum, güneş ve sahil şehri olarak düşünülüyor.
Ancak Antalya bundan çok daha fazlası. Özellikle Toros Dağları'nın güzelliği, doğal güzellikleri ve kültürel değerleri Antalya'nın turizm açısından farklı bir yüzünü ortaya koyuyor" dedi.
İpek Yolu'nun izinde bir ticaret merkezi
Sarıhacılar'ın geçmişte önemli bir ticaret merkezi olduğunu ifade eden Ocak, mahallenin tarihi İpek Yolu güzergahındaki konumuna dikkat çekti. Ocak, "Selçuklu açısından çok önemli bir mevkideyiz.
Liman ile başkent arasındaki bağlantıyı kuran bir yolun üzerindeyiz. Köyün en önemli özelliklerinden biri, köyün tarihi İpek Yolu'nun etrafında şekillenmiş olmasıdır.
Geçmişte ticari açıdan çok önemli bir köy olmuş" diye konuştu. Günümüze kadar ulaşan tarihi kervan yolunun ziyaretçilerde büyük şaşkınlık oluşturduğunu belirten Ocak, turistlerin geçmişin izlerini yakından görme fırsatı bulduğunu söyledi.
Düğmeli evler: Yüzyıllara meydan okuyan mimari
Sarıhacılar'ın en dikkat çekici özelliklerinden biri, yöresel mimarinin özgün örnekleri olan düğmeli evler. Yığma taş ve yörede "katran ağacı" olarak adlandırılan sedir ağacının kullanıldığı yapılarda betonarme sistem yerine geleneksel yapı tekniği uygulanıyor.
Taş duvarların arasına yerleştirilen ahşap hatıllar yapıya dayanıklılık kazandırırken, herhangi bir harç veya tutkal kullanılmadan oluşturulan sistem bölgenin mimari kimliğini ortaya koyuyor. Yaklaşık 300-350 yıllık olduğu belirtilen evler, aradan geçen yüzyıllara rağmen özgün yapılarını koruyor.
Ocak, "Düğmeli evler Sarıhacılar ve Ormana'da çok sık rastladığımız, çok özel bir mimari yapı. Katran ağacı olarak adlandırılan sedir ağacı ve yığma taş kullanılarak yapılıyor. Başka herhangi bir harç veya tutkal kullanılmıyor. Bu yönüyle gerçekten eşsiz bir yapı" ifadelerini kullandı.
600 yıllık cami, ihtişamıyla büyülüyor
Mahallenin tarihi camisi de kültür turlarının önemli duraklarından biri. Yaklaşık 600 yıllık olduğu belirtilen cami, sedir ağacından yapılan ahşap bölümleri, mihrabı, minberi ve kök boyalarla oluşturulan süslemeleriyle dikkat çekiyor.
Caminin yapısında kullanılan sedir ağacının nem, küf ve böceklere karşı dayanıklı olması sayesinde yapının uzun yıllar ayakta kaldığı belirtiliyor. Taş ve ahşabın birlikte kullanıldığı yapının duvarları yaklaşık 1 metre kalınlığa ulaşırken, içeride dönemin imkanlarıyla oluşturulmuş özel bir akustik sistemin bulunduğu ifade ediliyor.
1999'dan bu yana süren turizm mücadelesi
Sarıhacılar Köyü Platformu üyelerinden Fatma Genç, bölgenin turizme kazandırılması için 1999 yılından bu yana çalışmalar yürüttüklerini söyledi. Akseki Kaymakamlığı, kamu kurumları ve Kültür ve Turizm Bakanlığının destekleriyle tarihi dokunun korunması yönünde önemli çalışmalar yapıldığını belirten Genç, tescilli evlerin restorasyonlarının gerçekleştirildiğini ve koruma amaçlı imar planının hazırlandığını aktardı. Genç, geçen yıl yaklaşık 200 bin yerli ve yabancı ziyaretçinin Sarıhacılar'ı gezdiğini, 2026'nın ilk 8 ayında ise ziyaretçi sayısının 100 bini aştığını söyledi.
Restorasyonla butik otellere dönüşen tarihi evler
Restorasyon kredileri ve hibe destekleriyle yıkılma tehlikesi bulunan bazı düğmeli evlerin yeniden ayağa kaldırıldığını belirten Genç, restore edilen yapıların bir bölümünün butik otel olarak hizmet vermeye başladığını ifade etti. Genç, tarihi yapıların korunmasının yanı sıra turizm altyapısının da güçlendirilmesi gerektiğini belirterek belediye hizmet alanı, otopark, sosyal donatı alanları, sokak sağlıklaştırma ve cephe düzenlemeleri gibi yatırımlar için destek beklediklerini söyledi.
Yeni yapılarda da geleneksel mimari yaşatılacak
Sarıhacılar'ın özgün kimliğinin gelecek nesillere aktarılması amacıyla hazırlanan yeni imar planında da geleneksel mimarinin korunması hedefleniyor. Buna göre bölgede yapılacak yeni yapıların tarihi dokuya uygun olması ve düğmeli ev tekniğinin yaşatılması öngörülüyor. Beton yapılaşmanın bulunmadığı mahalle, bu özelliğiyle de dikkat çekiyor.
Alanya ve Gazipaşa'dan gelen ziyaretçiler hayran kalıyor
Alanya-Gazipaşa bölgesinden Sarıhacılar'a kültür turizmi amacıyla gelen Ülkü Yüksel de bölgeden etkilendiğini söyledi. Yüksel, düğmeli evlerin, tarihi caminin ve İpek Yolu'nun mutlaka görülmesi gerektiğini belirterek, Sarıhacılar'ın mimarisi ve tarihi dokusuyla ziyaretçilerine farklı bir deneyim sunduğunu ifade etti.
Tarihi İpek Yolu, düğmeli evleri, yaklaşık 600 yıllık camisi ve Toros Dağları'nın doğal güzellikleriyle Sarıhacılar, Antalya'nın deniz turizminin ötesindeki kültürel zenginliğini ortaya koyan önemli destinasyonlardan biri olmayı sürdürüyor.
