Avrupa Komisyonu Başkan Yardımcısı Dubravka Šuica, çocukların çevrim içi güvenliğini sağlamaya yönelik hazırlanan AB KIDS Act düzenlemesinin ayrıntılarını açıkladı. Teklif kapsamında 13 yaşından küçük çocukların sosyal medya hesabı açmasının engellenmesi, 13-15 yaş grubuna ebeveyn denetimli hesaplar sunulması ve dijital platformların çocuk güvenliğinden sorumlu tutulması öngörülüyor.
Avrupa Komisyonu Başkan Yardımcısı Dubravka Šuica, Avrupa Parlamentosunda düzenlenen "Beyond Promises: Building a Digital Future that Works for Children" başlıklı etkinlikte çocukların dijital dünyadaki güvenliğine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Çocukların çevrim içi ortamlarda maruz kaldığı siber zorbalık, psikolojik baskı, zararlı içerikler ve bağımlılık oluşturabilecek platform tasarımlarına dikkat çeken Šuica, Avrupa Birliği'nin bu alanda daha kapsamlı yasal düzenlemeler hazırladığını söyledi.
Konuşmasında dijital platformların çocukların güvenliğini sağlama konusunda sorumluluk üstlenmesi gerektiğini vurgulayan Šuica, "Sözler çocukları korumaz. Kurallar korur, ancak uygulandıkları zaman" ifadelerini kullandı.
Avrupa'daki çocukların yüzde 97'si her gün internete giriyor
Avrupa Komisyonu Başkan Yardımcısı Šuica, Avrupa Birliği'ndeki çocukların yüzde 97'sinin her gün internete eriştiğini belirtti.
Dijital dünyanın çocuklara arkadaşlık, eğitim ve kendilerini ifade etme imkânı sunduğunu ancak aynı zamanda zorbalık, yalnızlık ve kaygı gibi sorunları da beraberinde getirdiğini kaydeden Šuica, Avrupa'daki gençlerin üçte birinin sosyal medyanın kendilerini üzgün, stresli veya yalnız hissettirdiğini söylediğini aktardı.
Sosyal medya kullanan her 10 gençten birinin mahrem fotoğraflarını paylaşması yönünde baskıyla karşılaştığını belirten Šuica, sonsuz kaydırma, otomatik oynatma ve sürekli bildirimler gibi tasarım özelliklerinin çocukların ekran başında daha uzun süre kalmasına neden olabildiğini ifade etti.
Šuica, çocukların telefonlarını bırakamamasının yalnızca irade veya ebeveynlik meselesi olmadığını, platformların tasarım tercihlerinin de bu süreçte belirleyici olduğunu söyledi.
AB KIDS Act ile üç aşamalı koruma planı
Šuica, 17 Eylül'de önerilen AB KIDS Act düzenlemesinin çocukların çevrim içi güvenliğine yönelik dünyanın en kapsamlı çerçevesini oluşturmasının hedeflendiğini belirtti.
Düzenlemenin üç temel sütun üzerine kurulduğunu ifade eden Šuica, bunları güvenli tasarım, sosyal medyaya kademeli geçiş ve yaş doğrulama olarak sıraladı.
Teklif kapsamında öngörülen yaş gruplarına göre düzenlemeler şöyle:
13 yaş altı: Çocukların sosyal medya hesabı açmasına izin verilmeyecek. Yalnızca güvenli olduğu kanıtlanmış, çocuklara uygun video platformları kullanılabilecek. Bu platformlardaki hesaplar ebeveynler tarafından açılabilecek.
13-15 yaş: Ebeveynlerin çocukları için ek güvenlik önlemleri içeren sınırlı hesaplar açabilmesi öngörülüyor. Bu hesaplarda günlük bir saatlik kullanım sınırı gibi korumalar bulunacak.
15 yaş ve üzeri: Gençler kendi sosyal medya hesaplarını açabilecek ancak güvenli tasarım ve diğer koruma önlemleri uygulanmaya devam edecek.
Teklifte ayrıca kullanıcıların yaşını gizlilik haklarını ihlal etmeden doğrulayabilecek Avrupa Birliği Yaş Doğrulama Çözümü'nün kullanılması veya aynı yüksek standartları karşılayan alternatif araçlardan yararlanılması planlanıyor.
Dijital platformlara daha fazla sorumluluk getirilecek
AB KIDS Act düzenlemesinin yalnızca sosyal medya platformlarını değil, video oyunlarını, uygulama mağazalarını ve yapay zekâ sohbet botlarını da kapsaması öngörülüyor.
Özellikle yapay zekâ sohbet botlarının çocuklarda duygusal bağımlılık oluşturabilecek simüle edilmiş ilişkilere yönlendirme yapmaması gerektiği belirtiliyor.
Düzenlemeyle platformların çocuklar için güvenli hizmet sunduklarını kanıtlama yükümlülüğünün de artırılması hedefleniyor. Böylece çocukların korunması konusunda sorumluluğun ebeveynlere değil, dijital hizmet sağlayıcılarına verilmesi amaçlanıyor.
Šuica, Dijital Hizmetler Yasası (DSA) ve Yapay Zekâ Yasası (AI Act) kapsamında mevcut denetim mekanizmalarının bulunduğunu, yeni düzenlemenin bu yapıyı daha da güçlendireceğini ifade etti.
TikTok, X, Meta ve Snapchat inceleme altında
Konuşmasında dijital platformlara yönelik denetim süreçlerine de değinen Šuica, Avrupa Komisyonunun Dijital Hizmetler Yasası kapsamında çeşitli şirketlere yönelik incelemeler yürüttüğünü açıkladı.
Komisyonun TikTok'un "Sana Özel" akışının DSA hükümlerini ihlal ettiğine ilişkin ön bulgulara ulaştığını belirten Šuica, algoritmanın özellikle çocukları üzüntü, yalnızlık ve beden algısıyla ilgili içeriklerin yoğunlaştığı zararlı içerik döngülerine sürükleme riski taşıdığını söyledi.
TikTok'un kullanıcıların gerçek tercihleri yerine izlenme süresini önceliklendiren algoritmik yapısının da endişe yarattığını ifade eden Šuica, bunların henüz ön bulgular olduğunu ve şirketin yanıt verme hakkının bulunduğunu kaydetti.
Avrupa Komisyonunun bu yıl X, Shein ve Snapchat hakkında da çocukların korunmasına yönelik yükümlülüklerin ihlal edildiği şüphesiyle soruşturmalar başlattığını aktaran Šuica, Meta ve bazı büyük pornografik platformlar hakkında da ön bulgulara ulaşıldığını belirtti.
X, Temu ve AliExpress'e ise kuralların ihlali nedeniyle para cezaları uygulandığını hatırlattı.
Küresel iş birliği çağrısı
Šuica, çocukların dijital ortamda karşılaştığı zararların ülkelerin sınırlarını aşması nedeniyle uluslararası iş birliğinin önemine dikkat çekti.
Birleşik Krallık, Kanada, ABD ve Birleşmiş Milletler'den uzmanların da katıldığı etkinlikte küresel ölçekte çocuk haklarının korunmasına yönelik ortak çalışmaların geliştirilmesi gerektiğini söyledi.
Avrupa Birliği'nin G7 bünyesinde çocukların çevrim içi korunmasına yönelik yeni ilkelerin oluşturulmasında öncü rol üstlendiğini belirten Šuica, çocuk hakları konusunda küresel bir yasa koyucular koalisyonu kurulması fikrini de destekledi.
Konuşmasının sonunda çocukların dijital dünyadan tamamen uzaklaştırılmasının hedeflenmediğini vurgulayan Šuica, amacın çocukların güvenliğini, onurunu ve gelişimini koruyan bir dijital ortam oluşturmak olduğunu ifade etti. AB KIDS Act teklifinin Avrupa Parlamentosu ve üye ülkelerin değerlendirmesinde olduğunu belirten Šuica, düzenlemenin gecikmeden hayata geçirilmesi çağrısında bulundu.
