Çinli Araştırmacılardan Ultra Uzun Süreli Gama Işını Patlamasına Yeni Model
Pekin – Çinli bilim insanları, evrendeki en şiddetli patlama olayları arasında yer alan gama ışını patlamalarının (GRB) kökenine ilişkin yeni bir model geliştirdi. Çalışma, özellikle sıra dışı özellikler gösteren ultra uzun süreli bir patlamayı açıklamayı amaçlıyor.
Normalde milisaniyeler ile birkaç dakika arasında süren gama ışını patlamaları, 2 Temmuz 2025’te gözlemlenen GRB 250702B olayında alışılmışın dışında bir davranış sergiledi. Söz konusu patlamanın 29 saat boyunca devam ettiği ve bu sürenin önceki tüm rekorları geride bıraktığı tespit edildi.
Araştırma, Çin Bilimler Akademisi’ne bağlı Yüksek Enerji Fiziği Enstitüsü ekibi tarafından yürütüldü. Bilim insanları, aralarında Insight-HXMT ve GECAM uydularının da bulunduğu gözlem araçlarından elde edilen verileri analiz etti. Patlama zamanının öncesi ve sonrasını kapsayan 30 günlük veri incelemesi sonucunda, gama ışını yayılımının eşi benzeri görülmemiş biçimde 29 saat sürdüğü belirlendi.
Çalışma bulguları The Astrophysical Journal Letters dergisinde yayımlandı. Araştırmacılar ayrıca eşlik eden X-ışını radyasyonunda belirgin zamansal değişimler tespit etti.
Elde edilen sonuçlara göre, patlamanın kaynağının Güneş’ten çok daha büyük kütleye sahip süper kütleli bir yıldız olabileceği öne sürüldü. Bu tür dev yıldızların çöküş sürecinin onlarca gün sürebileceği ifade edildi. Nükleer yakıtını tüketen yıldızın çekirdeğinin önce çöktüğü ve bir kara delik oluşturduğu, ardından kara deliğin yıldızın iç maddesini hızla yutarak ışık hızına yakın hızlarda relativistik jetler ürettiği belirtildi.
Bu jetlerin gama ışını patlamasının ana kaynağı olduğu, sonraki aşamada oluşan daha yavaş jetlerin ise X-ışını yayılımına neden olduğu kaydedildi.
Yeni modelin, ultra uzun süreli gama ışını patlamalarının kökenine ilişkin tartışmalara önemli katkı sağlaması bekleniyor.
